على اصغر شميم

110

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

دولتشاه ابتدا مهدى خان كلهر را به بغداد فرستاد تا عبد اللّه پاشا را به قبول پيشنهادهاى خود راضى كند و چون والى مزبور سفير دولتشاه را نپذيرفت ، وى در شعبان سال 1227 هجرى حمله به بغداد را آغاز نمود . سپاه ايران در سه ستون به جانب بغداد حمله بردند يك ستون از راه قراتپه و ستون دوم از طريق قزل رباط و ستون سوم به فرماندهى دولتشاه از طريق زهاب شروع به پيشروى كردند و دستجاب سپاه ترك را در كرند و زهاب و حوالى اربيل درهم شكستند . عبد اللّه پاشا بار ديگر به خدعه متوسل شد و نيرنگ او در ذهن شاهزاده ساده لوح قاجار محمد على ميرزا مؤثر افتاد . وى شيخ محمد جعفر نجفى از علماى شيعه ساكن نجف را به شفاعت نزد دولتشاه فرستاد و چنان وانمود كرد كه از اول با پيشنهاد شاهزاده موافق بوده است و جنگ بين دو ملت مسلمان هرگز صلاح نيست . به اين ترتيب با تحريك احساسات مذهبى دولتشاه حمله‌ى قواى ايران را خنثى كرد ، زيرا چون وى با انتصاب عبد الرحمان پاشا به حكومت شهر زور اجبارا موافقت نمود ، دولتشاه سپاهيان خود را از حوالى بغداد عقب كشيد و بغداد از خطر محاصره نجات يافت . پس از آن تعرض ، دربار عثمانى به ارزش نظامى سربازان ايران تا حدى آشنا شد و يك چندى آرامش در سرحدات غربى برقرار گرديد . عبد اللّه پاشا به دست اسعد پسر كهياى سابق الذكر كه اعراب بنى منتفك را بر ضد او شورانده بود ، كشته شد و اسعد پاشا با موافقت دربار ايران و به وسيله‌ى نماينده‌اى كه فتحعلى شاه به بغداد فرستاد ، در سال 1228 هجرى به حكومت آن شهر منصوب گرديد . در همان اوقات سفير فوق العاده‌اى به نام جلال الدين پاشا از طرف سلطان عثمانى به تهران آمد و مدتى با حضور عبد الوهاب پاشا و ميرزا قزوينى براى حل اختلافات سرحدى مذاكره كردند و سرانجام فتحعلى شاه ميرزا رضا قزوينى را با سفير فوق العاده‌ى سلطان به اسلامبول فرستاد و دربار عثمانى كليه‌ى پيشنهادهاى فتحعلى شاه را درباره‌ى حكومت شهر زور و بغداد و مسئله‌ى زوار ايرانى در مشاهد متبركه و اختلافات سرحدى پذيرفت و سفير ايران در اواخر ذى الحجه 1229 هجرى به تهران بازگشت . عمليات دامنه‌دار نظامى در سرحدات غرب دوره‌ى آرامش موقت در مرزهاى غربى ايران در سال 1236 هجرى پايان يافت و حكام و فرماندهان ترك مجددا بهانه‌هاى تازه‌اى براى دامن زدن آتش جنگ به دست آوردند « 1 » حكام

--> ( 1 ) - سرپرسى سايكس در كتاب تاريخ ايران مازارويچ سفير روسيه را در تهران محرك و عامل اين جنگ قلمداد كرده است .