على اصغر شميم

106

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

حكمرانى خود آزادى عمل و استقلال كامل داشتند ، دربار عثمانى خواه و ناخواه در اختلافات ايران با پاشاى بغداد نه به عنوان يك دولت رسمى و آمر بلكه به عنوان يك مأمور معذور دخالت مىكرد . سياست فرصت‌طلبى و دورويى در برابر ايران از طرف دربار عثمانى پيوسته و در تمام ادوار تاريخ روابط اين دو كشور ، عنصر بارز سياست خارجى عثمانى بوده است . هنگام فراغت قواى خود را به مرزهاى ايران براى چپاول و غارت مىفرستاد و عشاير مرزى را به طغيان و شورش برمىانگيخت ولى همين‌كه از نيروى ايران شكستى مىديد و يا در جبهه‌ى اروپا به جنگ با روسيه و يا در جبهه‌ى شامات به جنگ با محمد على پاشا سرگرم مىشد ، با ايران از در دوستى درمىآمد و به وسيله‌ى عذرخواهى و اعزام سفراى فوق العاده ، سياستمداران بزرگوار و باگذشت و يا غفلت‌زده و بىخبر ايران را اغفال مىكرد و در همان حال دست‌نشاندگان پاشاى بغداد در كربلا و نجف در آزار و اذيت زوار ايرانى مىكوشيدند و از هيچ‌گونه تخفيف و تحقير و اهانت نسبت به اتباع ايرانى دريغ نداشتند . توسعه‌طلبى امپراتورى عثمانى و مسائل ناشى از تعصب دينى مردم ايران و عثمانى كه پيوسته به وسيله‌ى روحانيون دو كشور تقويت مىشد ، علل حقيقى كشمكش‌ها و جنگ‌هاى ايران و عثمانى از آغاز تشكيل دولت صفويه تا انقلاب مشروطيت ايران بوده است . براى تشديد و ادامه‌ى اين كشمكش‌ها و جلوگيرى از اتحاد و اتفاق دو دولت مسلمان ، سياست‌هاى استعمارى دول اروپا به خصوص سياست‌هاى شوم افغانستان و روسيه‌ى تزارى ، پيوسته بهانه‌ها و وسائلى برمىانگيختند و تنور اين معركه را كه بالمآل ضعف و بيچارگى هر دو دولت را دربرداشت گرم نگاه مىداشتند . مسئله‌ى حكمرانى سليمانيه قلعه‌ى سليمانيه را ابراهيم پاشا حاكم ناحيه شهر زور در مغرب آن شهر بنا نهاد و عده‌اى از قبايل كرد بابان را به آنجا كوچ داد و اين قلعه با تمامى قراء و قصبات مجاور آن به موجب عهدنامه‌اى كه نادر شاه افشار در سال 1159 هجرى قمرى با دولت عثمانى منعقد ساخت به ايران تعلق گرفت . بعد از ابراهيم پاشا حكومت سليمانيه و شهر زور به برادر وى عبد الرحمن واگذار شد ولى حاكم بغداد على پاشا با انتصاب او به حكومت مخالفت ورزيد و در سال 1220 هجرى قمرى به قوه قهريه او را از شهر زور بيرون راند . وى به سنندج رفت و از والى كردستان امان اللّه خان اردلان استمداد نمود . ولى پس از كسب اجازه از فتحعلى شاه درصدد برآمد كه عبد الرحمن را مجددا به حكمرانى شهر زور بازگرداند ولى در همان اوقات احمد چلبى را طرف والى بغداد براى اعتراض به اين امر شاه را در چمن سلطانيه ملاقات كرد . فتحعلى شاه