احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

490

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

« ابلاغيه سفارت انگليس - اين اواخر در مطبوعات نوشته شده كه اعراب قراولان انگليس را از نجف خارج نموده و قشون انگليس بقاع متبركه را بمبارده كرده‌اند سفارت انگليس در اين خصوص تحقيق كرده و معلوم شده است كه اين اخبار كذب مىباشد » چهارشنبه نهم ربيع الثانى 1336 - 4 دلو 1296 - 23 ژانويه 1918 چندى بود منافع سفارت آلمان در غياب وزيرمختار آلمان بر عهدهء سفارت اسپانى محول شده بود امروز مسيو زمر به سمت نمايندگى دولت آلمان معرفى و بيرق آلمان را بالاى سفارتخانه برافراشتند . 13 ربيع الثانى 1336 8 دلو 1296 - 27 ژانويه 1918 قبل از ظهر مسيو زمر به سمت نمايندهء رسمى سفارت آلمان نزد رئيس الوزراء رفته و خود را معرفى نمود و چون مصادف با جشن سال تولد امپراطور آلمان بود امروز عصر هيئت دولت و عدهء از رجال معروف براى تبريك بسفارت آلمان آمدند . امروز مسيو براوين وزيرمختار دولت بلشويك روسيه بطهران وارد شد و تصميم گرفت روز بعد در مجمع فرقه دمكرات حضور بهم رساند . اينك اعلاميه آن مجمع : « چون جناب مسيو براوين نمايندهء محترم دولت بلشويك اطلاع دادند كه روز سه‌شنبه پانزدهم ربيع الثانى ( فردا ) چهار ساعت بعد از ظهر به مجمع فرقه دمكرات تشريف خواهند آورد لذا بعموم هم‌مسلكان محترم اطلاع داده مىشود يكساعت قبل از موقع مقرر در مجمع حضور بهم رسانده براى پذيرائى جناب ايشان حاضر باشند . از طرف اداره مجمع » 14 ربيع الثانى 1336 - 28 ژانويه 1918 در موقع جشن سال پنجاه و نهم تولد امپراطور آلمان هيئت وطن‌پرستان ايرانى مقيم برلن منتشركنندگان روزنامه « كاوه » تلگراف تبريكى بحضور اعليحضرت امپراطور فرستادند كه ترجمهء آن از قرار ذيل است : « اعليحضرت ويلهلم دوم امپراطور آلمان و پادشاه پروس - در موقع پنجاه و نهمين عيد ولادت آن اعليحضرت هيئت وطن‌پرستان ايرانى مقيم برلن تهنيات خود را با كمال فروتنى تقديم ميدارد . در اين روز ميمون شكوفه‌هاى شادى و اميد در دل و جان هر ايرانى شگفته ميگردد بخصوص كه دولت امپراطورى بمناسبت دوستى مشهور آن اعليحضرت نسبت بشرق محبت و بستگى خود را دربارهء ايران بتازگى نه قولا بلكه فعلا ثابت داشت . اميد است كه عمر و دولت اعليحضرت امپراطورى پايدار بماند و از پرتو همراهى پربهاى اعليحضرت مسئله آزادى ملل پايان مباركى بيابد تقىزاده » چند روز بعد جواب امپراطور بتوسط فن لان گوورت Von Languert مستشار وزارت امور خارجه و اصل گرديد . اينك ترجمهء جواب : « آقاى سيد حسن تقىزاده وكيل مجلس شوراى ملى ايران مفتخرا مأموريت دارم كه در مورد تبريك‌نامه تلگرافى كه بمناسبت جشن تولد اعليحضرت امپراطور و پادشاه فرستاده بوديد تشكرات امپراطورى را خدمت جنابعالى تقديم نمايم . لانگورت » 14 ربيع الثانى 1336 - نهم دلو 1296 - 28 ژانويه 1918 . « ابلاغيهء وزارت امور خارجه - بطوريكه رسما بوزارت امور خارجه اطلاع رسيده است كليهء قشون روس خاك ايرانرا ترك نموده بروسيه مراجعت خواهند كرد و از طرف مقامات مربوطه براى جلوگيرى از پارهء اتفاقات ناگوار كه ممكن است بواسطهء حركت عدهء زيادى از قشون رويداده حتى المقدور اقدامات كافيه به عمل خواهد آمد كه اين مراجعت با بهترين شكلى صورت گيرد . امضاء وزارت امور خارجه » لرد كرزن در جواب سؤالات لرد لامينگتون راجع بمعاهدهء 1907 چنين گفت : « همانطور كه لرد لامينگتون تصور مىكند مسئله مهم است ليكن مشتبه نشود كه مقصود از انعقاد اين معاهده ورود لطمه بتماميت و استقلال ايران نبوده بلكه غرض خاتمه دادن برقابت دولتين روس و انگليس در ايران بوده است . خواه اين معاهده خوب باشد يا بد همينقدر است كه مقصود اصلى را كه از انعقاد آن در نظر داشته‌اند انجام داده است اگرچه جمعى بودند كه در هر فرصت بدولت ايران حالى ميكردند معاهدهء مزبور با آنكه مندرجاتش مجالى از براى توهم سوءقصد نميگذارد با روح خصمانه نسبت بايران منعقد شده و باستقلال سياسى و تماميت ملكيهء ايران لطمه مىزند . اين نوع عقايد هيچوقت اساسى نداشته و حاليه بجدىترين طرزى آن را تكذيب مينمايم و تغييرات بزرگى كه در روسيه رخ داده فرصت خوبى بدولت اعليحضرت داده كه صميميت و حسن‌نيت خود را ظاهر سازد . چون دولت ثابتى در روسيه وجود نداشته نتوانسته‌ايم با روسيه در اين موضوع مذاكرات كنيم ولى بدولت ايران اطلاع داديم كه اين معاهده ملغى و موقوف الاجراء است و به مجرد اينكه دولت ثابتى در روسيه تشكيل شود حاضر خواهيم بود كه داخل در تجديد نظر با آنها شويم . »