احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
437
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
لندن ) ( 24 نوامبر 1908 ) خطاب بحضار اظهار داشت كه بايد از فدائيان بنگال پيروى نموده براى مبارزه و مرگ آماده شد . در سال 1909 به پاريس آمد و در آنجا به تهيه نشريههاى انقلابى همت گماشت . شايد او اولين زن هندى است كه راحتى و آسايش خانه خود را قربانى آزادى وطن نموده و با نطقها و نوشتهها و سرمايهء شخصى براى كسب آزادى كشورش بر عليه دولت انگليس به پا خاست . امريكا : از اوايل 1908 امريكا مورد توجه تعداد بيشمارى از انقلابيون واقع گرديد . در كشورهاى اروپا هنديها به علت دشمنى با انگليس مورد شك و بدگمانى اروپائيان قرار گرفتند بطوريكه به آنها اجازه ورود بكارخانجات مهماتسازى يا در مؤسسات فنى داده نميشد در حالى كه در امريكا وضع تفاوت داشت ، تاريخ سياسى امريكا نمونه و سرمشقى براى جنبش آزادى هند بود . نيويورك بيش از همهجا و از مدتها قبل ملجأ و پناهگاه انقلابيون ايرلندى شده و بالطبيعه براى اينكه دولت انگليس را بهراسانند هر جنبشى را حمايت ميكردند ، از اين جهت جاى تعجب نيست كه ميهنپرستان هندى با آغوش باز در امريكا پذيرفته شدند . مؤسسات فرهنگى بيشمارى در امريكا شاگردان هندى را آزادانه قبول نمودند و بعضى از متمولين امريكائى با اشتياق كامل چه از راه پول و چه با راهنمائىهاى خود بانقلابيون هند كمك كردند بدين ترتيب بود كه اينديان هاوس Indian House و انجمن ودانتيك هند ( ودا نام كتاب مقدس و قديمى هندوها ) و باشگاه ( هند و امريكا ) در آن مملكت پيدا شد و اين مؤسسات نوشتجات شديدى برضد دولت انگليس انتشار ميدادند . سيخها Sikh در وانكانور Vanconver سانفرانسيسكو ، مخصوصا در كاليفرنيا تحت امر رهبرانى از قبيل باگ سينگ Bhag Singh باگوان سينگ Bhagwan Singh و گورديت سينگ Gurdit Singh و سازمان انقلابى گادرپارتى Gadr Party تا حدود قابل ملاحظهء در مبارزه سهيم بودند . فعاليتهاى انقلابى حزب گادر بيشتر با حادثه گما گاتا مورو Komagata Moru رونق گرفت ؛ از كوششهاى اوليه حزب مزبور تثبيت قانون مهاجرت كانادائى بشمار ميرفت . در ژانويه 1914 گورديت سينگ رئيس هيئت گما گاتا مورو به هونگ كنگ وارد شد ، او خود از اهل آمريتسار Amritsar بود و چندين سال نيز در سنگاپور و مالايا كنتراتچى بوده است . در هونگ كنگ به 150 نفر سيخ Sikh برميخورد كه چشم بانتظار كمك براى مهاجرت بكانادا هستند . گورديت پيشنهاد مىكند كه كشتى براى بردن آنها بكانادا اجاره شود و به همين دليل هم در مارس 1914 با كشتى كما گاتا مورو قرار اجاره مىبندد و كشتى مزبور از 4 آوريل 1914 با 376 نفر مسافر به راه مىافتد . در يوكوهما Yokohoma بركت إله Barakatullah و باگوان سينگ Bhagwan Singh كشتى مزبور را مىبينند و مسافرين را تهييج نموده و نسخههائى از روزنامه گادر Gadr در ميان آنها توزيع مينمايند كشتى در 23 مه 1914 به وانكوور Vancouver ميرسد و چون اجازه تخليه داده نميشود مجبور به بازگشت ميگردد . در سوم سپتامبر 1914 به هوگلى Hoogly ميرسد ولى بعضى از مسافرين خود را مورد بىاحترامى انگليسها ديده بسوى آنها شليك نمودند كه در نتيجه عده كثيرى به هلاكت رسيده و آشوبى برپا گرديد . گورديت با رسيدن بملى Mellee فرار مينمايد و تعقيبكنندگانش موفق بدستگيرى او نميشوند . با شروع جنگ جهانى اول در اوت 1914 طبيعة هنديان ساكن امريكا نيز تهييج شدند . آنها هم مانند ميهنپرستان ايرلندى معتقد بودند كه حفظ موقعيت هند براى انگليس مشكل خواهد شد و از روى همين حساب مبارزه شديدى بر عليه حكومت انگليس و بر له آلمان و تركيه آغاز نمودند راهنمائى و رهبرى اين نهضت را لالا هاردايال ، محمد بركت إله ، آجيت سينگ ، آمبا پراساد Amba Prasad و راجا مهاندرا پراتاپ Raja Mehandra Pratap بر عهده داشتند كه شرح زندگى و فعاليتهاى ايشان بطور ايجاز ذكر مىشود :