احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

41

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

و حتى خصومت انگليسها با آلمانها ميكرد و نشان ميداد كه نگرانى آنها بدرجهء رسيده كه حفظ ظاهر را هم نمينمايند روز بعد كه حسب الوظيفه مراتب را به اطلاع وزيرمختار آلمان رسانيدم از حدت خشم بر خود لرزيد و نسبت فضولى و دخالت در اموريكه بچرچيل مربوط نبود به او داد و فورا بمسيو زمر Sommer دفتردار سفارت گفت صورت مجلسى تنظيم و پس از امضاء ببرلن بفرستيد تا اولياء دولت آلمان از حدود سوءنيت بنى اعمام انگلو ساكسن ما مستحضر شوند . پرنس رويس در طى ملاقات با چنان شدتى از چرچيل گله كرده بود كه نايب شرقى سفارت انگليس متوسل بانكار شده و بعد برحسب تقاضاى والتر تونلى Walter Townley وزيرمختار انگليس قرار شده بود چرچيل و اينجانب با حضور هردو وزيرمختار مطلب را روبرو كنيم همينطور هم رفتار شد روز جمعه هنگام پذيرائى هفتگى وزيرمختار آلمان ميان باغ سفارت من در حضور چرچيل اظهارات دو روز قبل او را تكرار كردم وزيرمختار انگليس دست او را گرفته بطور تعرض از سفارت آلمان خارج شدند . يكنوع حادثه ديپلوماتيك روى داده بود موضوع ببرلن و لندن كشيد و اگر جنگ به زودى شروع نميشد معلوم نبود از طرف دولتين چه تصميمى درباره ما دو نفر اتخاذ ميگرديد . در اين ماه موضوعيكه اهميت بزرگ بين المللى كسب كرد و منجر به بليه عمومى شد فاجعه « سراجو » بود ، در 28 ژوئن 1914 ارشيدوك فرانسوا فردينان Francois Ferdinand وليعهد اطريش بدست يكنفر محصل صربستانى موسوم به پرنسيپ Princip بقتل رسيد دولت اطريش در 28 ژوئيه 1914 به صربستان اعلان جنگ نمود اول ماه اوت جنگ بين آلمان و روسيه ، سوم اوت بين آلمان و فرانسه و چهارم اوت بين آلمان و انگلستان آغاز و دامنهء آن به پنج قطعه جهان كشيده شد . واقعهء ديگريكه از حيث داخلى ايران شايان اهميت مىباشد تاجگذارى سلطان احمد شاه قاجار است كه هشت روز قبل از شروع جنگ و پنجاه و يكروز بعد از عضويت من در سفارت آلمان يعنى در تاريخ 21 ژوئيه 1914 به عمل آمد و شرح آن در فصل قبل گذشت اينك به ذكر جزئيات فعاليت سفارت آلمان و سوابق آن ميپردازيم :