رئيس الوزراء رسيد مبنى بر اينكه بملاحظات استراتژيك قشون امپراطورى همدان را تخليه مينمايند اما چندان اهميتى ندارد مبادا موجب نگرانى شود ! سه‌شنبه 8 شوال - هشتم اوت تلگراف يزد مشعر است بر اينكه ژنرال سايكس انگليسى وارد شده و بدون توقف در يزد با همراهان خود به طرف شيراز عزيمت نمود . تلگراف قزوين حاكى است كه چندين خانه از طرف كارگذاران قشون دولت بهيه روس براى مريضخانه و ساير احتياجات تخليه شده و امروز قريب سى گارى مملو از سالدات و مهمات از همدان بقزوين وارد شده است . چهارشنبه 9 شوال - نهم اوت قريب هشتصد نفر سالدات روس امروز از كرج وارد تهران شدند امروز عساكر عثمانى به اطراف كوه الوند كه از چند ماه قبل از طرف قشون روس تحكيم شده بود رسيدند . پنجشنبه دهم شوال 1334 - دهم اوت 1916 راجع به قرارداد مالى روزنامهء قفقازى « آچيق‌سوز » مقاله مهمى انتشار داده و سرپوشى از مسائل مكتومه برداشته است . ترجمهء آن مقاله ذيلا نقل مىشود : پس از آنكه سپهسالار از مفاد مقالهء « آچيق‌سوز » اطلاع حاصل كرد چنان مضطرب شد و تسلط بر اعصاب خويش را از دست داد كه در تكذيب آن خبر نامهء به خط و انشاء و امضاء خود به روزنامه رعد فرستاد كه در جريدهء مزبور بتاريخ 18 شوال بطبع رسيد . اينك عين نامه : « آقاى مدير روزنامه رعد را زحمت مىدهم كه معاهدهء سنه 1907 را در كابينه رياست وزرائى آقاى صمصام السلطنه وزارت خارجه آقاى وثوق الدوله وزارت داخله آقاى محتشم السلطنه وزارت جنگ سردار محتشم وزارت ماليه قوام السلطنه وزارت علوم آقاى علاء السلطنه و وزراى ديگر و بتصديق آقاى ناصر الملك نايب السلطنه كه در حاشيه آن نوشته و تصديق نمودند با امضاى ابو القاسم خوب است مندرجات روزنامه آچپق‌سوز را تكذيب فرمائيد احتمال كلى دارد در اداره شما هم باشد خوب است تكذيب فرمائيد تا همه بدانند كه تفصيل از چه قرار است . 18 شوال 1334 محمد ولى » ( بعقيده نگارنده سپهسالار موقع تحرير شرح فوق به حدى عصبانى بوده كه قرارداد 1907 را با اولتيماتم 1911 اشتباه نموده است زيرا در تاريخ 1907 ايران نايب السلطنه نداشته و وزراء نامبرده مصدر كار نبوده‌اند ) « روس - انگليس - ايران » از قراريكه تلگرافات اخيره اشعار ميدارند بتازگى مذاكرات ما بين حكومت ايران و سفارتين روس و انگليس كه بوسيلهء تبادل يادداشت‌ها جريان داشت بانجام رسيده و خاتمه پذيرفته است . در نتيجه اين مذاكرات ما بين روس و انگليس و ايران ائتلاف و موافقتى در مسئله تشكيلات ماليه و عسكريه حاصل شده است . به موجب ائتلاف مزبور در شمال ايران دستجاتى از قشون قزاق در تحت تعليم صاحبمنصبان روسى و در جنوب ايران نيز قواى نظامى مخصوصى بتوسط صاحبمنصبان انگليسى تشكيل خواهد يافت . علاوه بر اين امور ماليهء ايران هم در تحت نظارت كميسيون مخصوصى كه با رياست خزانه‌دار بلژيكى و عضويت مأمورين روس و انگليس تشكيل يافته است اداره خواهد گرديد . اين خبر جاى شك و شبهه باقى نميگذارد كه حكومت سپهسالار اعظم همچنانكه از به دو تشكيل آن شهرت يافته بود بطور صميمى طرفدار روس و انگليس بوده است . براى اينكه درست تشخيص داده شود كه حكومت موصوف با امضا كردن ائتلاف فوق الذكر به دوستان شمالى و جنوبى خويش چه طرز علاقه نشان داده لازم است اين خبر مختصر و مجمل را قدرى شرح و بسط بدهيم : قضيه نظام و ماليه ايران كه اينك در نتيجه ائتلاف مزبور بطريق فوق حل‌وفصل گرديده در حقيقت مهمترين اساس‌هاى همان ائتلاف مشهور روس و انگليس را كه در سال 1907 پس از ملاقات بلمورال ما بين دولتين روس و انگليس در خصوص ايران انعقاد يافته بود تشكيل ميدهد . در آنموقع كابينه ليبرال انگليس كه تهلكه نفوذ آلمان را در آسيا احساس ميكرد با معرفت سرادوارد گرى كه اين روزها بمكافات مال‌انديشىهاى خود به رتبهء ( لورد ) نائل گرديده لازم ديده بود كه با رقيب ديرين انگلستان طريق ائتلاف و موافقتى در مسائل آسياى وسطى اتخاذ نمايد . در نتيجه منطقى اين پليتيك مملكت ايران كه از ديرباز ميدان مسابقه و رقابت دولتين روس و انگليس شناخته شده بود . وسيله سازش و محبت واقع شده و براى اينكه اختلافى در ما بين آنها باقى نمانده باشد نقشه ايران به دو منطقه نفوذ تقسيم گرديده قسمت شمالى ايران منطقهء روس و حصهء جنوبى آن منطقهء انگليس ناميده شد و در ما بين اين دو قسمت يك مقدار اراضى كه از صحراها و دشتهاى باير تشكيل يافته بعنوان منطقه بيطرف در ما بين دولتين معرفى گرديد . مملكت