احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
354
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
برازجان - از قرار مسموع بين شيخ على خان وزاير خضر خان با انگليسها راجع باستخلاص اسراى طرفين مكاتبه و ارسال مرسول مىباشد ميگويند مفاد مكتوبات اخير انگليسها اين بوده كه ما حاضريم اسراى شما را باستثناى حاجى على تنگگى رد نمائيم مشار اليهما در جواب افتتاح راه وجه توقيفى را نيز خواستار شدهاند . شيراز - دو روز قبل برحسب اظهار و تصويب سردار معتضد نايب الاياله ، خبير الدوله رئيس تلگرافخانه با غضنفر السلطنه حاكم برازجان مخابرات حضورى راجع به استخلاص اسراى انگليس نموده او را باطاعت و اجراى اوامر اولياى دولت ترغيب كرده شب هم خود سردار معتضد بتلگرافخانه آمده متمم مطلب را مذاكره و خوانين آن صفحه را نصيحت و دلالت نمودند غضنفر السلطنه انجام امور را موكول بملاقات شيخ على خان و زاير خضر نموده كه پس از ملاقات اينها هرگاه نصايح او مؤثر نگردد روابط خود را با آنها قطع كرده ترتيبى را كه آخرين علاج اين كار مىداند اطلاع بدهد فعلا تا يك اندازه اميدوارى حاصل شده و احتمال دارد كه بعد از اين اقدامات اين مسئله انجامپذير شود . 11 شعبان - 13 ژون تلگراف كرمان بتاريخ 23 برج جوزا 1334 : « دو ساعت قبل از ظهر ژنرال ساكس انگليسى با اردوى خود كه تقريبا عدهء آنها بالغ به يكصد و پنجاه نفر مىشود با دو عراده توپ و عدهء صاحبمنصب انگليسى به ريگآباد نيم فرسخى شهر ورود نمود خوانين و رؤساى ادارات و محترمين استقبال كردند رئيس شعبه بانك و رئيس تلگرافخانه انگليس و دو نفر تلگرافچى نيز همراه ژنرال ساكس بودند و همگى ناهار را نزد سردار نصرت دعوت شدند و با احترامات به شهر ورود نمودند در موقع ورود دو تير خالى شد . » شنبهء 15 شعبان 1334 - 17 ژون 1916 تلگراف كرمانشاهان بتاريخ 27 برج جوزا 1334 : « ژاندارمهائى كه با آلمانها به طرف خاك عثمانى رفته بودند اغلب پياده و لخت با حال اضطرار به كرمانشاهان مراجعت كردهاند حاجى ناصر السلطنه حكمران به هريك مبلغى انعام داده روانهء اوطان خودشان نمود . اين اقدام نوع پروانهء وى در افكار عمومى حسنتأثير بخشيده است » 15 شعبان 1334 - 17 ژون 1916 - روزنامه ديلىميل انگليسى شرحى راجع به فعاليت آلمانها در افغانستان منتشر ساخته كه ترجمهء آن ذيلا نقل مىشود : نماينده رويتر باليوتنان كلنل سرفرانسيس يانك هازبند راجع بدسايس آلمان در افغانستان مذاكراتى داشته است . سر فرانسيس يانك هازبند چنين گفت : دشمن ما مطلع بود كه در سنوات اخير امير افغانستان براى مشق و تعليم قشون خويش صاحبمنصبان حاج ناصر السلطنه والى كرمانشاهان ( يكى از رجال معروف عهد مظفر الدين شاه بوده است )