احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
334
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
4 شنبه 3 جمادى الاولى - 8 مارس امروز شاهزاده صارم الدوله وزير امور خارجه اولين پذيرائى رسمى خود را از كور ديپلوماتيك نمود . مسيو زمرو نگارنده بواسطهء كسالت مزاج در اين پذيرائى حاضر نشديم بعضى جرائد عدم حضور ما را مبنى بر تمارض سياسى دانستند . ميرزا رضا خان گرانمايه مؤيد السلطنه كه نگارنده را در منزل خود مخفى كرده بود چنين صلاح دانست كه نامهء تبريكى به رئيس الوزراء جديد بنويسم و هرگاه جواب كتبى داد آن جواب را همواره براى جلوگيرى از مزاحمت مأمورين نظامى همراه خود داشته باشم عين پاسخ سپهسالار اعظم ذيلا گراوور مىشود . پنجشنبه 4 جمادى الاولى - 9 مارس مقالهء يكى از جرائد ارمنى راجع بايران : « از تهران بروزنامه اريف مينويسند والى پشتكوه نيز مثل نظام السلطنه حاكم بروجرد و لرستان به طرف آلمانها رفته و بقواى آلمانها ملحق گرديد والى مزبور فعلا در بروجرد و نواحى آن براى اردوى نظام السلطنه مشغول جمعآورى آذوقه و تدارك مهمات است و بعد از انجام اين كارها بموجب شرايط مبلغين آلمانى مشار اليه تمام قواى خود را برداشته از طريق بروجرد بحوالى كرمانشاه ميرود . علاوه بر اين آلمانها طوائف و قبائل كردستان را نيز به طرف خود جلب كرده و به تحصيل موافقت آنها موفق شدند . از اين طوائف اشخاصيكه تا يك اندازه مشى نظامى هم ديدهاند دستجات متعدده تشكيل داده و بقشون عثمانى ملحق شدهاند اين جنبش كردستان خالى از تأثير نمانده بنقاط مجاور هم سرايت كرد و اينك در صفحات گروس هم دستجات داوطلب تشكيل يافته و ميبايد و بواسطه اين عمليات آلمانها در يك مسافت طولانى كه از كرمانشاه به طرف شمال غربى امتداد يافته است داراى اقتدار شده و اين نقطه را در تحت نفوذ خويش درآوردهاند و اين حدود از نقطهنظر مصالح جنگى داراى بسى اهميت مىباشد . زيرا كه از كردستان بطريق ميانبر با كمال سهولت ميتوان بقزوين حمله كرد و از طرف ديگر نيز نقطه ( سقز ) كه از طريق ساوجبلاغ ميتواند جناح كرمانشاه را تهديد نمايد مربوط به اين حدود بوده و از طرف روسها اشغال شده است . عثمانيها راه بين سرحد و كرمانشاه را شوسه كردهاند اتصالا مقادير كلى قشون و لوازم حربيه وارد ميكنند بواسطه مسدود شدن طرق مخابره عده قشون مزبور از روى تحقيق معلوم نيست . بواسطه اقامت والى پشتكوه در بروجرد يك عده بزرگى از قشون روس به آنجا اعزام ميشوند و عده مختصرى نيز به طرف گروس ميروند . در ما بين تهران ، قزوين و قم اتومبيلهاى روس در حركتاند و در خطوط قزوين ، همدان ، قم و سلطانآباد اتصالا قشون روس جابجا ميشوند .