احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
32
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
از آنجا خانم برشگراو از حسن مراقبت پرنس رويس تشكر بسيار نمود . چون جنگ بين آلمان و بلژيك اعلان شده بود و وزيرمختار بلژيك مقيم برلن اجبارا خاك آلمان را ترك ميكرد خانم برشگراو به هيئت سفارت بلژيك ملحق شده و به وطن خويش معاودت نمود . وزيرمختار اطريش كنت لگتتى نيز بعد از چند روز بمرخصى رفت و كنت بلدى شارژهدافر شد . شخصيت و اخلاق سلطان احمد شاه هنگام وليعهدى سلطان احمد شاه مراقبت لازم در باب تحصيل و تربيت او به عمل نيامده بود و از علوم جديده بهره كافى نداشت زبان روسى را نزد اسميرنف فراگرفته و لسان ديگر نميدانست پس از ارتقاء بمقام سلطنت محيط اطرافش به كلى تغيير يافت : بجاى درباريان چاپلوس مشروطهخواهان بىبندوبار او را احاطه كردند يكباره افراط به تفريط مبدل شد ، به حدى كه مجاهدين در حضور او چپق ميكشيدند و در حوض گلستان آبتنى ميكردند هيئت مديره كه موقتا مملكت را اداره مينمود تصميم به تغيير اين وضع گرفت يكى از بزرگترين و شريفترين رجال ايران مستوفى الممالك را بوزارت دربار برگزيد و حكيم الملك را كه سوابق زياد در سلطنت مظفر الدين شاه داشت و بدرستى و شهامت معروف بود مأمور اصلاح دربار نمود . حكيم الملك با عزمى راسخ اطرافيان فاسد را دور ساخت و از ورود مجاهدين بىتربيت به قصر ملوكانه جلوگيرى كرد اولين اقدام اساسى او تشكيل كلاس درس براى شاه بسرپرستى مزين الدوله بود كه از شاهزادهگان و فرزندان سلطان احمد شاه و محمد حسن ميرزا وليعهد باتفاق معلمين كلاس مخصوص