احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

241

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

در شيراز قونسول انگليس را با تمام اتباعش گرفته به تنگستان بردند و تلگرافخانه شيراز هم در تصرف ايرانيها آمد تلگرافچى كازران را هم كه انگليسى بود تيرباران نمودند تلگراف آباده نيز به تصرف ايرانيها درآمد تلگرافخانه اصفهان را از ديشب فرستادند تصرف كردند و ميرزا محمد عليخان قمى را بجلفا گذاشتيم الان آنجا هم در تصرف خودمان است يعنى به تصرف ملت است قوام الملك با ملت شيراز متحد شده تمام انگليسها را گرفتند بردند تنگستان پيش واسموس » حسين نزهت بيك شارژه‌دافر عثمانى « حسين نزهت بيك فرزند امين مخلص بيك در سنهء 1293 هجرى در بسنه هرسك تولد يافته پس از تحصيلات در مكتب حقوق عثمانى داخل خدمت وزارت امور خارجه در اسلامبول شده هنگاميكه عاصم تورغود بيك به سفارت كبرى در دربار ايران مأمور گرديد ( 19 ربيع الثانى 1332 ) نزهت بيك به سمت نيابت اول سفارت كبرى با سفير مذكور بطهران آمده و بعد از دو سال يعنى در ربيع الثانى 1334 كه عاصم تورغود بيك بدست نظاميان روس در شكارگاه وردآورد نزديك كرج گرفتار شد نزهت بيك را قايم‌مقام خود تعيين نموده و به سمت شارژه‌دافرى سفارت كبراى عثمانى بدولت ايران معرفى كرد . نزهت بيك داراى نشان شير و خورشيد ايران از درجهء دوم و نشان مجيدى از درجهء سوم و نشان عثمانى از درجهء چهارم و مدال امتياز و لياقت و مريت سيويل بلغارستان از درجهء چهارم مىباشد . در ماه ذى الحجه 1334 از طرف اعليحضرت همايونى نشان شير و خورشيد از درجهء اول با حمايل سبز به نزهت بيك مرحمت شد » . امروز ساعت چهار و نيم بعد از ظهر خانم سفير كبير عثمانى با بچه‌ها و چند نفر اعضاء من‌جمله نزهت بيك نايب سفارت وارد قم شدند و نزديك صحن منزل كردند . پنج ساعت بعد از ظهر با پرنس رويس ببازديد شاهزاده معتمد الدوله حكمران قم رفتيم امروز صبح تلگرافى بامضاى رياست وزراء بحكمران رسيد مبنى بر اينكه شاهزاده عين الدوله بعضويت كابينه و شاهزاده فرمانفرما به سمت وزارت داخله معرفى ميشوند . سه ساعت قبل از ظهر ميرزا محمد صادق طباطبائى و ميرزا قاسمخان تبريزى و ناصر الاسلام مدير روزنامه شورى بملاقات پرنس رويس در اداره ژاندارمرى قم آمدند مذاكرات ذيل ردوبدل شد : ميرزا محمد صادق طباطبائى اظهار تأسف نمود كه تاكنون بملاحظهء حفظ ظاهر و مراعات بيطرفى دولت فرقهء اعتداليون نتوانستند روابط زيادى با سفارت آلمان داشته باشند و خوشبختانه امروز موانع مرتفع شده و شروع بروابط علنى مينمايند . پرنس رويس گفت من همواره مايل بودم همانطور كه با دمكراتها رابطه داشتيم با اعتداليون نيز خصوصيت داشته و در مسائل سياسى با آنها همكارى كنيم چيزى كه مرا از اعتداليون قدرى دور ساخت انتساب شاهزاده فرمانفرما به آن حزب بود كه تمايل بروسيه داشت و چندى قبل شنيدم از سفارت روس خواسته است كه املاكش را در آذربايجان حفظ نمايند . ميرزا محمد صادق در جواب اظهار كرد كه انتساب اين قبيل اشخاص متنفذ باحزاب مربوط بسياست خارجى نميباشد فقط راجع بمسائل داخلى است مثل اينكه دمكراتها سابقا شاهزاده عين الدوله را با خود همراه كرده بودند و اعتداليون فرمانفرما را براى آنكه در موقع انتخابات هريك براى خود