احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

226

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

در تحت حمايت دولت روس است و بايد امور راجع به او در محاكمات وزارت خارجه رسيدگى شود . وزارت امور خارجه جواب داد كه سعد الدوله يكى از رجال دولت است و مناسبت ندارد كه تحت حمايت خارجى قرار بگيرد . مجددا سفارت روس جواب داد كه مدتى است سعد الدوله در حمايت ما است و هنگاميكه از اروپا بايران براى شغل رياست وزراء نظر به تصميم بالمورال احضار شد آنوقت نيز در تحت حمايت روس و انگليس بود . ظل السلطان قاجار - تولد 1224 شمسى در خصوص معاهده سرى ايران و آلمان مذاكره شد كه چگونه آقاى رئيس الوزراء چنين مطلب محرمانه را ابراز داشته‌اند معين الوزاره جواب داد اين تقصير از مسيو ليتن قونسول آلمان است كه مراتب را به يكى از وزراء گفته بود آنوقت رئيس - الوزراء و من ديگر نتوانستيم از آن وزير پنهان كنيم . راجع بروابط دموكراتها بمعين - الوزاره گفتم چندى قبل شاه - زاده سليمان ميرزا و وحيد - الملك بشما سوءظن طرفدارى انگليس را داشتند حاليه به من حق ميدهند كه از شما حمايت ميكردم ميگويند مستوفى - الممالك بعضى مطالب سرى را بشما ميگويند كه حتى از شخص وزير امور خارجه مخفى ميدارند . در باب كفالت مسيو فن كاردرف به قونسولگرى آلمان در اصفهان سؤال كردم آيا دولت ايران مشاراليه را رسما خواهد شناخت يا خير جواب داد مستوفى الممالك ميخواست او را رسما به اين سمت بشناسد و لكن وزير امور خارجه تصويب نكرد مبادا اسباب سوءظن روسها و انگليسها شود كه چنين شخص مهمى را كه سابقا شارژه‌دافر بوده چرا در اين موقع باصفهان ميفرستند . پنجشنبه چهاردهم اكتبر 1915 - در صاحبقرانيه وثوق الدوله وزير ماليه را ملاقات كردم از همكاران خود در هيئت وزراء ناراضى بود و عقيده داشت كه چند نفر از آنها محرمانه با عين الدوله و فرمانفرما كنگاش دارند گفتم محتمل است مستوفى الممالك عما قريب مجلس را تعطيل نمايد و در آن موقع ممكن است وزارت