متجاوز از دو ساعت طول كشيد راجع به تزلزل كابينه مستوفى الممالك بمناسبت مخالفت اكثريت مجلس صحبت شد مشير الدوله را بىميل نديدم كه خود كابينه تشكيل دهد . پرسيدم اگر رياست دولت را قبول بفرمائيد آيا روسها و انگليسها علنا مخالفت خواهند نمود جواب داد گمان ندارم در ظاهر ضديت كنند و لكن باطنا خشنود نخواهند بود . مشير الدوله از سياست عاقلانه آلمانها و حسن سلوك آنها با مردم تمجيد نموده گفت روسها و انگليسها هيچيك پى باحوال روحيه ايرانى نبرده و نميدانند كه اين ملت يك عزت‌نفس و كبر و مناعت مخصوصى دارد و براى جلب او هيچ وسيلهء بهتر از مهربانى و ملايمت نيست مشير الدوله عقيده مرا در باب افراد دولت احتمالى خود سؤال كرد از روى كمال بىطرفى پاسخ دادم . راجع به اين شهرت كه دست معاون الدوله در تهيه واقعه كودتاى سعد الدوله در كار بوده و با مفخم الدوله وزيرمختار ايران در پطرگراد مخابراتى داشته گفت گمان ندارم چنين تهمتى اصل داشته باشد بعضى از وزراء از روى غرض و رقابت اين نسبتها را بمعاون الدوله ميدهند مشير الدوله از من سؤال كرد آيا در باب وزيرمختار ايران در برلن پاسخى به پرنس رويس رسيده يا خير جواب دادم بلى دولت آلمان براى وزارت مختار حسينقليخان نواب اگرمان صادر كرده اما از حركت نواب از پاريس به برلن هنوز خبرى نرسيده است . چون از سرعت قبول دولت آلمان قيافه تعجب‌آميزى گرفت گفتم آقا سيد حسن تقىزاده ليدر حزب دمكرات فعلا در رأس يك كميته در برلن مىباشد اعتماد او به نواب موجب موافقت وزارت امور خارجه آلمان شده است . راجع بانفصال يا انحلال مجلس شورايملى كه در محافل سياسى مطرح گفتگو است صحبت بميان آمد مشير الدوله اظهار داشت مردم اشتباه ميكنند كه اساسا انفصال را اقدامى برضد مشروطيت تصور مينمايند بلكه اين اقدام نشانه از حاكميت ملت است يعنى وقتى مجلس عجز خود را از انجام وظايف بظهور مىرساند دولت مراجعه بافكار عمومى مىكند و عقيده انتخاب‌كنندگان را مجددا در مسائل غامضه استعلام مينمايد و اما مستوفى الممالك يا دولت بعدى موفق بانفصال مجلس خواهد شد يا خير بايد حقيقت امر را ( با يك تبسم پرمعنى ) بشما بگويم اگر آلمانها در ايران موافق با انفصال مجلس نباشند پيشرفت نخواهد كرد ! ولى اگر موافقت داشته باشند صدائى از هيچكس بيرون نخواهد آمد زيرا سفارت آلمان در تهران نبض افكار را در دست گرفته است . در پايان مذاكرات مشير الدوله گفت هنوز وكلاى دموكرات بديدن من نيامده‌اند گفتم من روابط آنها را با حضرتعالى صميمى خواهم نمود . بعد از غروب شاهزاده نصرة السلطنه فرمانفرماى فارس را ملاقات و در باب عزيمتش به طرف فارس سؤال كردم گفت تا بيست روز ديگر اميدوارم حركت كنم از شاهزاده عين الدوله بدگوئى نمود و تعجب ميكرد كه چگونه پرنس رويس وزيرمختار آلمان با چنين شخصى كه متمايل به متفقين و مورد نفرت شاه است همراهى مىنمايد ضمنا اظهار داشت اين دو روزه اخير شاه را بىاندازه متمايل بآلمانها ديدم . شب بديدن مستشار الدوله وزير پست و تلگراف رفتم او از اهمال مستوفى الممالك خيلى شكايت داشت كه چرا روزنامه‌هاى مخالف دولت را توقيف نميكند با مجلس هم تكليف معين نمينمايد يا بايد با مجلس راه رفت يا منفصلش كرد اين رويه لاقيدانه منتهى بهرج و مرج خواهد شد مخصوصا با نفاقى كه در داخل دولت حكمفرماست بعضى از وزراء ميخواهند عين الدوله را وارد كابينه كنند بعد او را برياست وزراء برسانند از طرف ديگر قوام السلطنه هم كه خارج مانده با برادر خود وثوق الدوله همراه نيست و مشير الدوله را