احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

218

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

شهريارا همتى ! اعليحضرتا رافتى ! پيمانه صبر و تحمل ايرانيان لبريز شد روس و انگليس تا كى وطن ما را مضروب خيام خود قرار دهند مقدسات آئين را تا چند تحقير خواهند كرد اجانب چرا در مملكت ما اقدامات مستقيمانه ميكنند و ما را بجان همديگر انداخته به مقصود خود نائل ميشوند اعليحضرتا ما هنوز زنده‌ايم و در حمايت وطن در بذل جان و مال افتخار داريم اميد كه عرايض حقه چاكران قابل توجه همايونى خواهد شد احتشام الممالك حاكم كرند سردار نصرت حاكم كلهر سردار ناصر رئيس سنجابى سردار مقتدر سنجابى سردار اقبال كلهر غلامعلى حاكم گوران سالار ظفر سنجابى سالار مقتدر سنجابى سالار افخم رئيس كرند نصرت لشگر احمدوند شهاب الاياله رئيس احمدوند فتح السلطنه رئيس احمدوند صفر خان گوران قنبر سلطان گوران » . شنبه نهم اكتبر 1915 از برازجان بسفارت آلمان اطلاع رسيده دريابيگى حكمران بنادر كه بعزم بوشهر حركت كرده بود امروز صبح به برازجان مراجعت كرده اظهار ميدارد انگليسها اجازه ورود به بوشهر را نداده‌اند . اين خبر بتوسط پرنس رويس وزيرمختار آلمان به اطلاع مستوفى الممالك رئيس الوزراء رسيد و از مداخله مامورين انگليسى در امور داخلى ايران مذمت كرد . معلوم شد رئيس الوزراء نيز از واقعه مستحضر بوده و سفارت انگليس را وادار بصدور تعليمات براى عدم ممانعت از ورود دريابيگى به بوشهر نموده است . يكشنبه دهم اكتبر 1915 كلنل ادوال سوئدى قائم مقام رئيس تشكيلات ژاندارمرى كه اواخر هفته گذشته استعفاى خود را بدولت تسليم نموده بود امروز مصاحبه با مدير جريده رعد به عمل آورده كه عين آن ذيلا نقل مىشود : « من و ساير صاحبمنصبان سوئدى هر درجه كه در قوه داشتيم اهتمام خود را صرف بقاى ژاندارمرى و جلوگيرى از انحلال آن نموده و از هر درجه فداكارى مضايقت نورزيديم ولى اكنون بطوريكه احساس ميكنيم گويا وجود ما را در ايران لازم نميدانند و بوسايل غيرمستقيم اسباب حركت اجبارى و استعفاى قطعى ما را فراهم ميسازند و خيلى تعجب دارم اگر اولياء دولت ايران ميل ندارند ما به خدمت خود مداومت دهيم چه ملاحظه دارند كه علنا نميگويند « آقايان وجود شماها لازم نيست » و راضى نميشوند كه با يك طرز باشرفانه ايرانرا ترك كنيم هرروزه ما را سرگرم الفاظ كرده و از مساعدت لفظى ميخواهند ما را اميدوار كنند در صورتى كه عملا يكقدم موافقت با اداره ژاندارمرى نميشود . كلنل ميگفت پس از آنكه چندى قبل بواسطه شدت استيصال مجبور از احضار پستهاى ژاندارمها شديم دولت مرا احضار فرموده و امر كردند كه حكم خود را موقوف الاجرا بدارم و گذشته از اينكه قول دادند چند روزه حقوق عقب‌افتاده ژاندارمرى را خواهند پرداخت وعدهء همه‌گونه مساعدت با آينده ژاندارمرى و قبول پيشنهادات وى دادند و براى اطمينان خاطر من كميسيونى بنام اصلاح امور ژاندارمرى در وزارت داخله تشكيل و چند روزى مرا مشغول بدان نمودند كميسيون تشكيل و با حضور خود من جلساتى چند منعقد داشته مذاكرات لازمه را نموده راپورتى بهيئت وزراء تقديم داشتند . من از زحمات و موافقتهاى كميسيون نميتوانم تشكر خود را مستور دارم ولى متأسف هستم بگويم كه هيچ نتيجه حاصل نشد يعنى دولت راپورت و پيشنهادات كميسيون را محل توجه قرار نداده و حكم باجراى آن نفرمود . كلنل اضافه كردند كه نه‌تنها با ژاندارمرى مساعدت مالى و عملى نميشود بلكه از امضاى جواب كاغذهاى عادى كه بيش از چند ثانيه يا دقيقه اوقات اولياى امور را مشغول نميسازد نيز مضايقه مىشود كلنل ميگفتند من بوزراء نميخواهم نسبت قصور بدهم بلكه بيشتر ادارات را مقصر در حل نشدن امور ژاندارمرى ميدانم مثلا وزارت داخله و دواير آن يك محل مخصوصى است براى گمشدن مراسلات و پيشنهادات ژاندارمرى مراسلهء كه امروز بوزارت داخله فرستاده مىشود پس از ده روز كه مطالبه جواب ميكنيم بما جواب ميدهند كه چنين مراسله بما نرسيده گمشده در زنبيل كاغذپاره‌ها افتاده و براى اداى مراسم معمولى خواهش ميكنند كه مجددا سواد آن فرستاده شود . كلنل راجع بعدم مساعدت دولت مثالى چند آورده از جمله اظهار داشتند كه براى صرفه‌جوئى دولت و اينكه در سال مبلغ كلى كرايه كاروانسرا براى انبار ژاندارمرى داده نشود چندى قبل بوزارت داخله پيشنهاد كردم دولت مقرر نمايند محل باستيون كه فعلا غيرقابل استفاده واقع شده بژاندارمرى داده شود نه‌تنها وزارت داخله اين تقاضاى ژاندارمرى را قبول نكرد بلكه جواب رد و قبول آن را نيز نداده و من هر روزه گرفتار فشار مطالبه كرايه صاحبان كاروانسراها هستم و نميدانم اين مراسله من در كيف مديرها يا جعبه‌هاى ميز وزارت داخله مفقود شده يا به نظر وزير رسيده است . كلنل بالاخره بيان داشتند كه آيا با اينترتيب ميتوان ميل و رغبت به كار كردن داشت و آيا در صورتى كه فعلا حقوق عقب‌افتاده ژاندارمرى تقريبا عبارت از يكميليون تومان است چگونه من خواهم توانست با الفاظ خالى از معنى حيات 7 هزار نفر ژاندارم گرسنه را