به همان سادگى كه گفتيد در اهالى هست اثرات سوء اين تلگرافات بدتر خواهد بود . مسئله بىطرفى يا طرفيت يا بيطرفى متمايل بيكى از دو دسته متخاصم را مدير ما مطرح نموده و عقيده داشتند كه رويهء را كه عصر جديد نميپسندد و هميشه تنقيد كرده است رويه امروزى ايران است در همان حالى كه اهالى بلا اراده جمعى باينطرف و جمعى بآنطرف گرويده‌اند دولت ايران نتوانسته است باتخاذ يكى از اين سه شق مصمم شود . نواب مستطاب و الا پرنس رويس اين نظريه مدير ما را تمجيد نموده و گفتند ايشان به خوبى مقصود اين نظريه را كه عصر جديد مكرر گفته است ملتفت شده‌اند و شايد كابينه شاهزاده عين الدوله هم همين نظريه را داشتند كه بطوريكه در ضمن عبارت قبلى مدير ما گفته بود مصمم بحفظ بيطرفى ايران شده درعين‌حال از هردو تقاضا كنند اراضى كه ايرانرا تخليه نمايند و با هركدام كه نپذيرفتند طرفيت پيدا كنند ولى متأسفانه نه سابقه عمليات همسايگان در ايران پذيرائى يكچنين تقاضائى را اميدوارى ميدهد و نه تحريكاتى كه از آن ببعد به عمل آيد پيشرفت يكچنين مقصودى را تقويت مىكند . چيزى كه هست فعلا ايشان نميتوانند بگويند كه دولت ايران كدام يك شق را ميتواند يا صلاح است كه اتخاذ كند . ولى در اينكه اين يكى از بهترين طرق تصفيه مسئله ايران قبل از ختم جنگ است حرفى نيست و اين را در ضمن يادآورى كردند كه سابق در اين باب مذاكره شده بود و ايشان اطلاع دارند كه سفارت كبراى عثمانى تخليه اراضى ايران را پس از ختم جنگ رسما تعهد كرده است . از تنقيدات عصر جديد بهيچوجه آزرده نبودند بلكه به خوبى ميديدند كه عصر جديد در تلاشى كه براى حفظ بيطرفى حقيقى خود مىكند بسا دچار محظورات بزرگ مىشود و از طرفى عقيده داشتند كه ابلاغيه‌هاى آلمانى چنانچه ديده مىشود غالب ساده و بىشاخ‌وبرگ است و از اين جهت كمتر خود را بمعرض تنقيد جرايد ميآورند مدير ما براى آنكه مذاكرات بيشتر روشن شده و يكنوع نتيجه عملى گرفته باشند سئوالاتى چند به روى كاغذ آورده و مايل بودند كه جواب آنها براى اطلاع عامه بطبع برسد . يكى از اين سئوالات كه اغلبى شايد اينروزها در ايران از يكديگر مينمايند اين بود كه آنچه ميبينم نتيجه عمليات انگليسها در بوشهر در تبعيد و توقيف كردن قونسول آلمان و بعد عمليات قونسول آلمان در شيراز و تنگستان منجر باشغال آن بندر مىشود نتيجه عمليات مأمورين آلمان در قائنات منجر باعزام قشون روس و انگليس به حدود مشرق ايران و نتيجهء عمليات طرفين در كرمانشاهان منجر باعزام قشون عثمانى و از همه بدتر آنكه قسمت اعظم اين زدوخوردها را ايرانيها ميكنند و تلفات را آنها ميدهند پس آن نتيجه كه از تمام اين حوادث عايد ايران مىشود چيست ؟ در جواب اين سئوال اگرچه نواب مستطاب و الا پرنس رويس بطور اختصار اشاره بوضعيت ايران قبل از جنگ كه حال يك دولت مستعمره را داشت نموده و گفتند در استرداد بوشهر يا ساير نقاط معلوم نيست كه دولت امپراطورى آلمان همراهى نكند . ولى بملاحظاتى بهتر دانستند كه جواب مفصل اين سئوال بعد و در ضمن يك يادداشتهائى داده شود كه ممكن است در مقابل سئوالها بنويسند و همچنين جواب سئوال ديگر مدير ما را از اينكه در خاتمهء جنگ ممكن است دولت آلمان بقدرى اشتغال در استرداد مستعمرات خود در افريقا و در ساير نقاط و در ضبط مستعمرات سايرين داشته باشد كه بفكر ايران نيافتد و ايران از اظهار حسيات خود فائده نبرده بلكه بيشتر متضرر و در مخاطره واقع شود ؟ در همان حالى كه از وجنات ايشان معلوم بود كه يكچنين خيالى را تصديق و تأييد نميكنند در همان حال صلاح دانستند كه اين جواب نيز بعدا داده شود . چيزيرا كه لازم ميدانستند فعلا توجه مقامات ذى نفع به آن معطوف شود مسئله كرمانشاهان و مجبوريتى است كه سفارت امپراطورى آلمان و قونسول آلمان در آنجا در اين عمليات خود براى بازنگاهداشتن طريق منحصر مخابرات خويش حس ميكنند و در خاتمه پس از آنكه نظريات مدير ما در اقدامات محلى از بعضى مأمورين آلمانى كه ممكن است اثرات سوء بر آن مترتب شود رد ننموده و هم در بيغرضى عصر جديد و در اينكه كاملا موفق بنگاهداشتن حيثيت خود شده شرحى اظهار داشتند . مدير ما از نواب مستطاب و الا پرنس رويس كه هيچگاه در حسن پذيرائى و گشاده روئى و حسن تلطف چيزى فروگذار نمينمايند اجازه مرخصى خواسته و جواب سئوالات كتبى را كه ديروز براى ما فرستاده‌اند در شماره بعد درج خواهيم كرد . چهارشنبه اول سپتامبر 1915 ( بيستم شوال 1333 ) در جلسه امروز مجلس شورايملى مستوفى الممالك رئيس الوزراء محمد وليخان سپهدار اعظم را به سمت وزارت جنگ معرفى كرد سپهدار وعده داد كه به زودى لايحهء سربازگيرى را تقديم مجلس نمايد . محتشم السلطنه وزير امور خارجه كرديپلوماتيك را در عمارت دزآشوب بضيافت دعوت كرد . پنجشنبه 2 سپتامبر 1915 مسيو ژزه دورمرودو سمت وزير مقيم دولت اسپانيا به سمت وزيرمختارى معين و امروز در صاحبقرانيه حضور شاه شرفياب شده اعتبارنامه خود را تقديم كرد . اين وزيرمختار در تاريخ 12 ژوئن 1861 در پاريس تولد يافته و در ماه اكتبر 1911 مأمور ايران شد . در طول مدت جنگ خدمات شايانى به هردو طرف دول متخاصم و ضمنا بدولت ايران نمود و در حين اقدامات سياسى در امور تربيت‌بدنى ايران نيز فعاليت نمايانى به عمل آورد كه از آن جمله تأسيس كلوب