احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
20
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
سن شاه از هفده سال تجاوز نمينمود ناصر الملك باستناد تاريخ قيد شده در پشت قرآن سنه تولد را 1314 قمرى قلمداد كرده و دستور تاجگذارى را براى 1332 قمرى مطابق با 1914 مسيحى صادر نمود . تلگراف رمزى كه در زمان اقامت در پاريس به دولت مخابره كرده و عينا درج مىشود مؤيد اين معنى است : « توسط ممتاز السلطان - آقاى رئيس الوزراء تلگراف تبريك كه بحضور همايونى عرض كرده بودم متضمن اشاره مسئله بزرگى بود . از جواب و آنچه روزنامهها منتشر كردهاند معلوم مىشود محل توجه وزراى عظام نشده لهذا خاطرنشان ميكنم كه اعليحضرت اقدس همايون شاهنشاهى ارواحنا فداه در سنه هزار و سيصد و چهارده متولد در شهر شعبان المعظم هذه السنه بسلامتى تمام بسن هيجده بالغ مىشود و اجراى فصل سى و ششم قانون اساسى لازم است . » شاعر دربارى ماده تاريخ جلوس به تخت سلطنت را در اين بيت سرود : خواست يزدان تا شود آباد ملك از عدل و داد * خاتم شاهى بسلطان احمد قاجار داد در جشن تاجگذارى سه شب چراغانى مفصلى به عمل آمد در خيابانها و مقابل مجلس و عمارات دولتى جشن تاجگذارى و اكثر خانههاى شهر آئين بسته و مردم با يكديگر با شعف و سرور تبريك ميگفتند در چندين ميدان موزيك مترنم بود و در ساير شهرهاى ايران هم جشن و چراغانى مجرى گرديد . در اغلب خيابانهاى تهران كه محل عبور اعليحضرت بود طاق نصرت بسته بودند جلو وزارت عدليه پرنس ارفع الدوله وزير عدليه طاقى نظير طاق كسرى در مداين ساخته بود .