احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

175

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

سه‌شنبه يازدهم مه 1915 ساعت دو با محتشم السلطنه وزير امور خارجه در عمارت هيئت وزراء ملاقات و راجع به معاينه چمدانهاى پرنس رويس وزيرمختار آلمان از طرف ژاندارمرى حضرت عبد العظيم اعتراض به عمل آمد . او در ضمن تاسف گفت هرقدر من در اينموضوع تحقيق كردم همه اظهار بىاطلاعى نمودند معذالك اقدامات مجدانه مبذول خواهد شد كه ديگر نظائر پيدا نكند . در خصوص شناسائى مسيو رونر ژنرال كونسول آلمان در سلطان - آباد عراق و مسيو و بر ژنرال كونسول در همدان تاكيد شد جواب داد مسيو و بر را تا دو روز ديگر خواهيم پذيرفت اما چون بمسيو رونر نسبت داده‌اند كه مشغول سوار گرفتن است بايد بعضى تحقيقات بنمائيم . وزير امور خارجه در ضمن صحبت اظهار داشت از اروميه خبر رسيده كه قونسول روس و ساير روسهاى مقيمين آن شهر همگى فرار كرده‌اند . نصر الدوله اعتمادى كه بعدها بمقامات مهمى در قشون ايران ارتقاء و سپس وزير كشاورزى شد سه‌شنبه 11 مه 1915 - ساعت 9 بعد از ظهر فن كاردرف باتفاق كنت كانيتس آتاشه ميليتر به منزل وحيد الملك شيبانى رفته در آنجا با شاهزاده سليمان ميرزا و ميرزا محمد على خان فرزين ملاقات مفصل به عمل آوردند گفته شد وزراء اختيارات تامه از مجلس خواسته‌اند كه ابتداء جرائد و بعد مجلس شوراى ملى را تعطيل نمايند سليمان ميرزا گفت شنيده‌ام مفخم الدوله وزيرمختار ايران تلگراف كرده است در محافل وزارت امور خارجه روسيه مذاكره به عمل آمده كابينه جديد ايران مقاصد خوب دارد اما فاقد قوه است بدين‌واسطه ميخواهيم برشت و قزوين و همدان و حتى طهران قشون بفرستيم . قبل از رفتن به منزل وحيد الملك فن كاردرف در منزل نگارنده با كاظم‌زاده كه از آلمان آمده بود ملاقات محرمانه به عمل آورد . چهارشنبه 12 مه 1915 امروز صبح نگارنده بديدن آقا سيد حسن مدرس رفتم كه بوسيله او از اعطاء اختيارات تام بدولت جلوگيرى شود . مدرس وعده داد اختياراتى را كه وزراء خواسته‌اند محدود نمايد و ليكن از طرز صحبت به خوبى استنباط شد كه با كابينه موافق است ضمنا از دموكراتها بدگوئى كرد . در همان موقع مسيو ليتن قونسول آلمان بملاقات معين الوزراء ( حسين علاء ) رفت شايد بتواند از مفاد تلگراف