احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
142
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
امروز عصر در مجلس جلسه پرهياهوئى خواهيم داشت زيرا ميخواهند اعتبارنامه حاج آقا شيرازى را رد كنند عقيده فن كاردرف را دربارهء حاج آقا پرسيد شارژهدافر جواب داد شنيدهام اين شخص از مستشاران بلژيكى طرفدارى مىكند بدين واسطه افكار عمومى با او موافق نيست ( عصر امروز ساعت چهار و نيم اعتبارنامه حاج آقا شيرازى در يك جلسه شورانگيز و پر از كشمكش با 48 مهره كبود در مقابل 12 مهره سفيد رد شد ) حاج آقا شيرازى در پشت تريبون روز دوشنبه 18 ژانويه 1915 علاء السلطنه وزير امور خارجه نگارنده را بوزارت خارجه خواسته اظهار داشت تلگرافى از سردار رشيد نايب الاياله آذربايجان رسيده در ضمن آن از مساعى مسيوليتن قونسول آلمان در حفظ انتظامات و جلوگيرى از اغتشاشات اظهار رضايت كرده خواهش ميكنم مراتب امتنان و رضامندى وزارت امور خارجه ايران را به قونسول خودتان در تبريز ابلاغ نمائيد . در پايان مذاكرات علاء السلطنه گفت بسيار خوشوقت شدم كه ديشب فرزندى معين الوزاره بسفارت آلمان آمده و كدورت شارژهدافر را نسبت به خود مرتفع ساخته است ( منظور حسين علاء است كه معين الوزاره لقب داشت ) . شنبه 22 - ژانويه با شارژهدافر بديدن مستوفى الممالك رئيس الوزراء رفتيم مستوفى از رفتار اداره ژاندارمرى اظهار دلتنگى نمود گفت از وقتى كه ژنرال يالمارسن معاودت كرده در كار دولت مشكلاتى زياد ميتراشد خوب است شما به او نصيحت كنيد چون مستوفى ميدانست كه صاحبمنصبان سوئدى تحت نفوذ مستقيم سفارت آلمان قرار گرفتهاند و از هيچ مقامى جز دولت آلمان ملاحظه ندارند چنين خواهشى را از كاردرف نمود . رئيس الوزراء از اوضاع بهيچوجه راضى نبوده و در كنارهگيرى اصرار ميورزيد . فن كاردرف ترميم كابينه را پيشنهاد كرد . همان شب ميرزا سليمان خان ميكده معاون وزارت جنگ از طرف رئيس دولت به سفارت آلمان آمد منظور عمدهء او تحكيم كابينه با جلب مساعدت آلمانها و ضمنا استمزاج غيرمستقيم از عقايد آنها نسبت بوزراء آينده بود . مشار اليه بكاردرف گفت تنها كسى كه قادر باشد مستوفى الممالك را از استعفا منصرف كند شما هستيد . در باب افراد متناسب براى عضويت دولت او شاهزاده عين الدوله را براى وزارت داخله و مشير الملك پسر علاء السلطنه را براى وزارت خارجه پيشنهاد ميكرد .