محمد عارف اسپناقچى پاشازاده

262

انقلاب الاسلام بين الخواص و العوام ( فارسي )

خراب كرده متوجه هرات گرديد . « 1 » وقايع سال نهصد و بيست و شش هجرى [ - 1519 م ] حضرت خداوندگار در اين سال به نيّت غزا با كفار ردوس فرمود كشتىهاى كوه پيكر و توپ‌هاى اژدر منظر تهيّه و تدارك كرده و ساير مهمات حربيّه و لوازم سفريّه ، ادّخار انبار نموده و از عرب پاروزنان از براى كشتىها احضار فرمودند ، بيت : گلوب جمع اولدى اعراب و گوركجى * ردوسى گورنه بگلر ايمدى بكجى يراغ اسبابى چون اولدى مكمّل * سفر تدبيرى گور اولدى مبدّل مگر دوشدى سفر بر اوزگه ملكه * كه دستور اولدى بنيه اهل فلكه دگلدر اول غزا اگا ميسّر * سليمانك زمانى در مقرّر نصب اهلينه ايدر ايراگر گيج * نصيبين كيمسه يميز كيمسه‌نگ هيچ [ اقدام شاه سليم براى جنگ با ايران و مرگ ناگهانى او ] چون در اين هنگام از غالب بلاد عراق و آذربايجان و كردستان عرايض بىحدّ و بىپايان ، به دربار سلطان سليم خان فرستاده ، و شكايت كرده بودند كه شاه اسماعيل و قزلباشان ، درجهء تعديات را به جايى رسانيدند كه احدى از رعيّت اطمينانى از مال و عرض و جان ندارد ؛ حتى اولاد ذكور و اناث احدى از آحاد قدرى كه صاحب حسن باشد ، آلت اطفاء آتش شهوت قزلباشان مىكردند ؛ « 2 » بنابر اين عقد ديوان فوق العاده و باموالى عظام و صلحا فخام و ساير اركان سلطنت و اعيان دولت مشورت گرديد . عموم هيئت ديوان ، اتمام امر شاه اسماعيل را عقلا و نقلا و عرفا و شرعا ، از فتح قلعه منيعه ردوس اهم و اقدام دانسته ، فتوى دادند . حضرت خداوندگار نيز بالضروره از آن عزم و نيّت كه فى الحقيقه در آن هنگام موافق منفعت دولت نبود ، فراغت فرموده ، لا جرم به همان اضطراب ، باز متوجه دار الخلافه ادرنه شده ، مشغول به تدارك لوازم سفريه و مهمّات حربيه شدند ، و روز بيست و يكم شعبان المعظم سال نهصد و بيست و شش هجرت [ 926 ] حضرت فخر رسالت ، بيت : بيوردى چيقدى روى دشته اطاق * صالوب الدن سرير و صفّه و طاق ايدوب سير اينمدين شهره محله * قونه كوچه ايرشدى شول محله كه ايتمشدى پدر برله قتالى * براى تاج و تخت ايدوب جدالى از اسلامبول كوچ كرده ، رو به ادرنه به راه افتاده ، در اين هنگام فيما بين دو كتف او مايل به

--> ( 1 ) . احسن التواريخ ، ص 220 ( 2 ) . درستى و نادرستى اين اخبار و اطلاعات روشن نيست ؛ چرا كه دشمنى عثمانيان با صفويان مسلم است ، و طبيعى است كه چنين اخبار نادرستى ساخته شود .