محمد عارف اسپناقچى پاشازاده

196

انقلاب الاسلام بين الخواص و العوام ( فارسي )

حضرت عيسى در آخر الزمان بر آن نازل خواهند شد ، تشريف بردند . و بعد از زيارت مضاجع مقدّسهء ساير انبيا ، عودت به اردوى همايون فرمودند . چون عمارت سلطنتى شام « 1 » محتاج تعمير بود ، حضرت خداوندگار مجبورا يازده روز در اردو اقامت فرموده ، روز پنج‌شنبه دوازدهم كه عمارت مذكوره تجديد و شاهانه تفريش گرديده بود ، از اردو به عمارت مذكوره كوچيده ، بسط بساط اقامت فرمودند و تا آخر ماه صيام مشغول به عبادت و زيارت مضاجع انبيا و اوليا و صحبت علما و صلحا و تسويهء امور دولت شده ، باب انعام و احسان را بر فقرا و ضعفاء و محتاجين گشوده ، جد و جهد به خشنودى و آسايش هر صنف اهالى فرمودند . وقايع شهر شوال المكرم سنهء 922 روز دوشنبه غرّه ، در ميدان عمارت شام ، سلام عام اجرا گرديده ، اركان و اعيان و رجال دولت ، على مراتبهم ، دست بوسيدند . بعد از معايده ، حضرت خداوندگار با تشريفات معمولهء دولت عثمانى ، جامع امويه را به قدوم همايونى مشرّف ساخته نماز عيد را ادا فرموده ، باز به تشريفات عودت به عمارت كردند . در همين روز ، سليمان بيگ حاكم قيصريه كه مغضوب و معزول بود ، مظهر عفو شاهنشاهى شده ، باز حكومت قيصريه به او مرحمت گرديد . تا روز پانزدهم ، حضرت خداوندگار مشغول به امور لشكر و كشور و مواردات سياسيّه شده ، بنا به قرار ديوان اعلى ، روز دوشنبه پانزدهم شهر مذكور ، سفير مخصوص به مصر فرستاده ، تومانباى را دعوت به اطاعت كردند .

--> ( 1 ) . اسم قديمش دمشق كه دارالملك شامات و امروز هم مركز ولايت سوريه است . اين شهر بر رود برده واقع و از سمت جنوب شرقى ، هزار و يكصد كيلومتر از اسلامبول دور و مسكن صد و بيست هزار نفس است . دو رشته حصار سنگى بر جدار از داخل و خارج اين شهر را محاط است . قصر حكومتش مستحصن و در چند قدم يك چشمه جارى است . زياده از شصت مساجد عاليه و مدارس و تكايا و زوايا و بيش از دويست حمام و قهوه‌خانه‌ها و سائره را دارد . سربازخانه‌ها و مريض‌خانه‌هاى بسيار خوش وضع و دار الفنون و مكتب‌هاى درجه دوم و سوم و ساير ابنيهء دينيه و مدنيه و ديوانيه ، زينت بخش اين شهر است . جامع امويه كه قبل از ظهور عيسى ( ع ) بت‌خانه و قبل از اسلام كليسا بوده ، يكى از آثار قديمه و معابد مشهوره دنيا است ؛ زيرا كه طول اين مسجد ، پانصد و پنجاه و عرضش صد و پنجاه قدم و مبنى بر ستون‌هاى مرمر و سماقى رنگارنگ و از قبّه آن ششصد هزار قنديل معلق است كه در شب‌هاى رمضان دوازده هزارشان را روشن مىنمايند . از براى چهار مذهب اهل سنت ، چهار محراب دارد . در وصف اين مسجد ، كتاب مخصوصى نوشته شده ، معروف به « مرآة الانوار » . و در اين شهر كارخانجات حريربافى و پنبه‌بافى و انواع اسلحه‌سازى موجود و محل تجارت و مىتوان گفت بابل اين زمان است ؛ زيرا در اين شهر غالب السنه عالم تكلم مىشود و زياده از چهل مزارى است كه در انظار اهالى و مسافر با حرمت و محل زيارت است .