محمد عارف اسپناقچى پاشازاده
193
انقلاب الاسلام بين الخواص و العوام ( فارسي )
جمعه را در جامع كبير ادا نمودند . در همين روز ، خطيب در خطبه اسم حضرت خداوندگار را به عنوان سلطان البرين و خاقان البحرين ، خادم الحرمين الشريفين ياد نمود . حضرت سلطان از عنوان خادم الحرمين الشريفين كه مخصوص به سلاطين مصر بود ، بسيار خرسند شده ، خطيب را مخلّع را و به مبلغ پنجاه هزار غروش آن زمان كه مساوى به هزار و پانصد تومان است ، متنعّم فرمود . وقايع شهر شعبان المعظم سنهء 922 تا روز هفدهم اين ماه در شهر حلب توقف فرمودند . در غرّهء اين ماه ، حكومت حلب به احمد پاشاى معروف به قرهجه پاشا و قضاوتش به كمال چلبى ، ملقّب [ به ] چو ملكجىزاده مرحمت گرديد و از براى جمع مال نيز عبد الكريمبيگ مستوفى سابق زعماى روم ايلى معين شد ، و حكومت مرعش و غيره كه از قديم الايام تعلقى به خانوادهء رمضان داشت ، به محمود بيگ رمضان اوغلى مرحمت و امراى تركمان و اكراد كه از قديم الايام در محال و بلوكات ولايت حلب حكومت و امارت و تيول داشتند كما فى السابق حكومت و امارت و تيول آنها در حق آنها مجددا ابقا و عنايت گرديد . و هر قدر نقود و اسباب و ساير نفايس راجعه به ديوان در اين شهر و ساير شهرهاى تابع اين ولايت بود ، على العاده ضبط ديوان گرديد ، و از اين مدخّرات مبالغ خطير حاصل شد و از براى حفظ و حراست قلاع مستحفظين معين گرديده ، تخفيف كلى به ماليات اهالى داده شد ، و غالب عوارض عرفى را عفو فرمودند و تغيير نام به امور ادارهء عرفيه داده ، فرمان شد كه اين مملكت را هم مانند ساير بلاد عثمانى تابع قوانين اين دولت دانسته ، اداره نمايند و حكومات نواحى تابعهء حلب به امرا قسمت گرديد . روز چهاردهم كمال پاشازاده كه از فحول علماى علوم عاليه و آليهاند ، به منصب قاضى عسكرى آناطولى سرافراز گرديدند و به يونسبيگ حاكم سابق عين تاب حكومت فلورينه را مرحمت فرمودند . در روز هفدهم ، حضرت خداوندگار بالعزّ و الافتخار ، از حلب حركت فرموده ، به همراهى اردوى همايون متوجه شام شدند . روز دوشنبه هجدهم ، خان تومان و سهشنبه نوزدهم حلب كهنه كه قبر انور حضرت اسحاق على نبينا و عليه السلام ، در اين جاست ، منزل فرمودند . در اين منزل انبوهى از جنديان چراكسه و عرب كه خودشان را زائر حرم الله قلمداد نموده و مأمور به شورانيدن اهالى بودند ، گرفتار و مقتول گرديدند . روز چهارشنبه بيستم ، در سلطان ايوگى ، پنجشنبه بيست و يكم در مشهد نام موقع . جمعه بيست و دوم در ظاهر شهر حما « 1 » نزول فرمودند . اهالى و اعيان شهر استقبال كرده مظهر
--> ( 1 ) . شهر مستحكمى است از شامات واقع در ساحل رود عاصى و از شرق شمالى دمشق شام صد و هشتاد