محمد عارف اسپناقچى پاشازاده
154
انقلاب الاسلام بين الخواص و العوام ( فارسي )
كرد و خالد بيگ عريضه به دربار دولت فرستاده ، استدعاى عفو و اغماض از تقصيرات خود نمود . روز شانزدهم على الترتيب ديوان شد . ارابهچى باشى حاكم وينوق گرديد و از سراجان يكى به جاى او باشى گشت . روز هجدهم ديوان شد . محمد بيگ حاكم بولى به پانصد و سى هزار آقچه - يعنى هشتاد و هفت هزار و نهصد و هشتاد تومان - نقد به اميرالامرايى روم ايلى نصب گرديد . روز بيستم ديوان شد . يونس پاشا آمده ، دست بوسيد . سنان پاشا هم به ديوان آمد . روز بيست و يكم اويسبيگ امين انبار جو آقاى تيب سيار دلاوران غربا باشد و حكم كردند كه از براى لوازم و مهمات سفريه ، مقدار كافى ارّابه تهيه نمايند . روز بيست و چهارم ، نصوح چلبى مستوفى انبار به امينى انبار جو نصب گرديد . در روز سلخ ماه مزبور ديوان شد . چون احمد پاشاى صدر اعظم احوال نداشت ، تشريف نياوردند . وقايع شهر ذيحجة الحرام سنهء 921 روز غرّه ، به ترتيب معمول ديوان شد . چون قونسول دنديك عريضهاى به حضرت خداوندگار داده ، از قاضى عسكرها شكايت كرده بود ، حضرت خداوندگار در ديوان رسيدگى فرموده ، شكايت او را خلاف شرع انور ديده ، غضب كرده ، فرمودند در ديوان صد تازيانه به او زدند . به اين جهت شيخ محمد كدخداى بوابان كه كاغذ قونسول را به عرض رسانيده بود ، معزول و در جايش قاپوجى بهرامبيگ منصوب گرديد . حكومت بولى به قاسم بيگ حاكم سابق سلستره و حكومت سلستره به مصطفى بيگ حاكم سابق اولونيه و حكومت اولونيه به محمد بيگ بن عيسى بيگ داده شد . دوندار حسام بيگ به استيفاى انبار جو معين گرديده ، حكم شد كه از براى حيوانات اردوى همايون از ذراع اهالى مقدار كافى جو ابتياع شود . بعد از امروز تا روز عيد ، حضرت خداوندگار اجازهء شرفيابى به اركان دولت ندادند . روز نهم ، به موجب قانون قديم و به ترتيب معمول قربانىهاى اركان و رجال و بندگان و لشكر فرستاده شد . روز دهم كه عيد قربان بود ، اعيان و اركان و بندگان و لشكر ، در ديوان حاضر شده ، رسم معايده به موجب قانون قديم اجرا گرديد . ديوانيان به شرف دست بوسى نايل شدند . و در همين روز يك نفر تاجر اصفهانى عريضه مولانا خواجه امين اصفهانى « 1 » كه يكى اكابر اهل سنت بود ، تقديم نمود كه صورت آن عينا در ذيل مندرج است .
--> ( 1 ) . وى كسى جز فضل الله بن روزبهان خنجى نيست كه شرح حال مفصل وى را در مقالات تاريخى دفتر دوم صص 13 - 54 آوردهايم .