سردار بيگ حاكم بروع و گنجه و غيرهم از امراى بىعدل و انصاف ، در اين جنگ طعمهء حسام انتقام واقع گشته ، از اجساد خبيثه آنها غذايى از براى مار و مور و حوش و طيور حاصل شد . و اللّه على كلّ شىء قدير . از جانب اولياى سلطنت نيز امير الامراء الكرام ، حسن پاشاى سردار و امير الامراى روم ايلى و از امراى روم ايلى نيز حسن آقا حاكم موره و مالقوج اوغلى حاكم صوفيه و طورعلى بيگ حاكم سلستره و سليمان بيگ حاكم پرزرين و از امراى آناطولى محمد بيگ حاكم قره‌سى و اويس بيگ حاكم بيگ‌شهرى و غيرهم من الامراء كه كسوف زوال به آفتاب عمر آنها رسيده بود ، و اصل زمرهء شهدا و متواصل عالم اعلى شدند . الحكم للّه العلىّ الكبير . بيت : اولمدن قورتيلور يوقدر جهانده * بو دردى چكمز اولماز انس و جانده كشينك عمرى چونكيم اخر اوله * يك اولدر كيم غزا يولنده اوله على بيگ كه شاه گمراه را تعاقب كرده بود ، غالب گماشتگان كار آمد او را كشته و اسير كرده بود و چند دسته از سپاهيان كه مأمور به تعاقب قزلباشان شده بودند ، آنها نيز جمعى را كشته و اسير كرده ، آختارمه زياد آوردند . اردوى همايون به غنايم قزلباشان مالامال و عساكر منصوره خرّم و خوشحال گشت . زنان جميلهء قزلباشان كه لايق آن بىدينان نبود و از براى تزييد جرأت و تحكيم غيرت با هم آورده بودند ، نصيب مسلمانان شد . از آن جمله ، بهروزه خانم و تاجلى خانم نام ، دو خاتون كه اول زوجه ، [ و ] ثانى معشوقهء شاه اسماعيل بودند . « 1 » بنا به فتواى علما ، سلطان سليم خان ، بهروزه خانم را به مزاوجت جعفر چلبى الملقب به تاج زاده داد و نيز تاجلى خانم كه اسير مسيح پاشا زاده شده و بعد از آنكه دو شب در چادر مشار اليه مانده بود ، يك زوج گوشوارهء خود را كه در شكل غلبه‌اى از لعل و يكى از آن شكسته بود ، به مشاراليه فديه نجات داده و لباس مردانه پوشيده سوار به سمت تبريز روانه شد . معروف است كه طاق گوشوارهء معهود را شبى در مستى ، شاه اسماعيل با دو انگشت فشرده و شكسته شد . خلاصه ، ساير خواتين نيز به امراى اردو نكاح گرديد . استطرداد [ در تأثير شكست چالدران بر شاه اسماعيل ] غالب مورخين ايران و عثمانى برآنند كه شاه اسماعيل كه در جنگ منحوس چالدران حاضر شد ، در آن وقت بيست و هفت سال داشت و تا اين جنگ در هيچ محاربتى ، نه شكست خورده و نه زخمى برداشته بود . چون هميشه خود را مظفّر و منصور و همآوردش را منهزم و

--> ( 1 ) . دربارهء ترديد در صحت خبر اسارت زن شاه اسماعيل در اين جنگ كه در منابع تركى به صورتهاى متفاوت آمده ، بنگريد : نوايى ، شاه اسماعيل ، صص 139 - 140