محمدتقى نورى
476
اشرف التواريخ ( فارسي )
شاه پس از كشته شدن آقا محمّد خان به سوى تهران حركت كرد ، محمّد على ميرزاى 9 يا 10 ساله را به وزارت ميرزا نصر اللّه علىآبادى حاكم فارس كرد . حكمرانى او دو ماه بيش نبود . در 1313 ق حاكم قزوين شد . در جنگ اول ايران و روس ، دليرىها كرد و از 1221 تا 1237 ق سرحددار عراقين و والى كرمانشاه و كردستان بود . ايستادگىهاى او در برابر عثمانىها ، آنها را وادار به عقد قرارداد ارزنة الروم كرد . او به هنگام محاصره بغداد در 1237 ق درگذشت . مهدى بامداد ، شرح حال رجال ايران ، ج 3 ، صص 31 - 430 . 32 . محمّد قلى ميرزا ملقب به ملكآرا ، پسر سوم فتحعلى شاه ( 289 - 1203 ق ) در سال 1214 هنگامى كه 12 سال داشت ، حاكم مازندران شد و ميرزا نصر اللّه علىآبادى وزير و پيشكار او شد . جنگهايش با تركمانان سبب شد حكومت گرگان نيز به دو داده شود ، از آن پس ملقب به ملكآرا شد . در سال 1250 ق كه محمّد شاه به سلطنت رسيد ، او را به تهران فراخوانده فضل على خان بيگلر بيگى قراباغى را جانشين او كرد و محمّد قلى ميرزا را كه بزرگترين پسر فتحعلى شاه بود و تمايلى به اطاعت از برادرزاده نداشت به همدان تبعيد كرد . او تا كمى پيش از مرگ در همدان در تبعيد بود ، تا اينكه او را به تهران آوردند و در سال 1289 ق درگذشت . وى شعر هم مىسرود و خسروى تخلص مىكرد . مهدى بامداد ، شرح حال رجال ايران ، 3600 صص ، 3 - 471 . 33 . حسين قلى خان قاجار ( 1217 - 1191 ) . برادر كوچكتر فتحعلى شاه هنگامى كه آقا محمّد خان در قراباغ كشته شد وى نيز همراه او بود . پس از آن به تهران آمد و از فتحعلى شاه اطاعت كرد . در ربيع الاول 1212 ق . شاه قاجار او را حاكم فارس گردانيد . در سال 1213 ق . عليه فتحعلى شاه قيام كرد و اين زمانى بود كه شاه در آذربايجان به سر مىبرد . حسين قلى خان از شيراز به سوى تهران حركت كرد و اصفهان را گرفت . اما شاه او را سركوب كرد . درپى آن حسين قلى خان عذرخواهى كرد و شاه او را بخشيد و حكومت سمنان و پس از آن كاشان را به او داد . در سال 1216 ق . دوباره در كاشان قيام كرد . اما دوباره بخشيده شد و به دزاشيب شميران تبعيد گشت . در آنجا به دستور شاه قاجار او را كور كردند . يكسال پس از آن در