ويلم فلور ( مترجم : ابو القاسم سرى )

7

اشرف افغان بر تختگاه اصفهان ( به روايت شاهدان هلندى ) ( فارسي )

دروازهء محل كمپانى را در سوم ژوئيه از كار بر كنار و يوزباشى هندوستانى را كه قبلا نگهبان دروازه بود دوباره به همين كار گماشته و به او دستور داده بود كه تا او يا شاه دستور ندهند هيچ هلندى مأذون نيست كه از ساختمان بيرون بيايد . قوللر آغاسى براى اخذ پول اجراى اين دستور را روز به روز به تعويق مىافكند . بعد ملازعفران به هلنديان پيشنهاد كرد كه درخواست نامه‌اى به شخص شاه بنويسند ولى از نگهبان دروازه سخنى به ميان نياورند فقط از او بخواهند كه امتيازات پيشين آنها را تأييد كند زيرا اگر شاه آن امتيازات را تأييد مىكرد هلنديان مىتوانستند از شر اين مهمانان ناخوانده يعنى نگهبانان رهايى يابند . بنابراين هلنديان درخواست نامه را نوشته نزد ملازعفران فرستادند و او در 30 ژوئيه 1725 آن را به شاه داد . نتيجه اين شد كه شاه از قوللر - آغاسى خواست كه فرداى آن روز هلنديان را به دربار آورد و آنها را از تفقد خود مطمئن ساخته و به داروغهء جلفا خواجهء سفيد ملاموسى دستور داد كه با هلنديان همكارى كرده به آنها و نيز اعتماد الدوله خبر دهد كه اعتماد الدوله بايد چند روز ديگر براى نشان دادن التفات شاه هلنديان را به دربار فرا خواند . ملاموسى به گونهء يك مهماندار هلنديان را نزد محمد امين بيگ قوللر آغاسى آورد . هلنديان ديدند كه قوللر - آغاسى دربارهء مطالبى كه بايد به آنها بگويد متحير است او فقط دستورهاى شاه را به آنها ابلاغ كرد و پرسيد كه به جز آن درخواست آيا مطلب ديگرى براى گفتن نداريد تا من به شاه بگويم . هلنديان كه ديدند او با اينكه منصب و خانهء الماس خان را تصاحب كرده ، وظايف و مسئوليت‌هاى خود را نمىداند گفتند كه اگر در آينده درخواستى داشته باشيم اميدواريم كه بتوانيم روى كمك و التفات شما حساب كنيم . آنگاه قوللر آغاسى گفت كه هلنديان در آمد و رفت در محل نمايندگى خود مانند روزگاران پيشين آزادند و من به يوزباشى دستور داده‌ام كه آنها را از رفت و آمد باز ندارد . هلنديان بعد فكر كردند كه احتمالا او با درخواستشان كه خلاصى يافتن از شر نگهبان دروازهء محل كمپانى است موافقت كرده است اما چون مىترسيدند كه واكنش سوئى در او پديد شود و فكرهاى ديگرى در كلهء كودن او راه يابد پس