هفتم ژوئيه 1718 نقطهء عطفى در تغيير سياست برون‌مرزى باب عالى به شمار مىرفت . دولت عثمانى ، كه قسمت اعظمى از متصرفات اروپائى خود را از دست داده بود ، مصمم بود كه از وضع آشفتهء ايران سود برده شكست خود را در آسيا جبران كند . تسلط روسها بر شمال غربى درياى خزر ، كه با سياست توسعه طلبانهء امپراتورى عثمانى شديدا مغايرت داشت ، « 4 » داماد ابراهيم پاشا را مصمم ساخت كه براى بررسى اوضاع داخلى ايران سفيرى به اين كشور بفرستد . به اين منظور ، درّى احمد افندى ، كه مردى اديب و شاعر و نكته‌دان و آشنا به مسائل سياسى بود ، انتخاب گرديد . درى افندى به ظاهر مأمور بود كه در مورد جاده‌هاى بازرگانى ايران و اتريش و اخذ گمرك از مال التجاره ، كه در مادهء نوزده عهدنامه تجارى پاساروويتز پيش‌بينى شده بود ، گفتگو كند ، ولى در خفا وظيفه داشت كه اوضاع سياسى ايران را بررسى و گزارش دقيقى به باب عالى تسليم نمايد . سفير عثمانى در طى توقف خود در ايران با ظرافت خاصى دقيقا وضع داخلى ايران را بررسى و در بازگشت به استانبول گزارش خود را تقديم سلطان عثمانى نمود . « 5 » متعاقب گزارش درى افندى اطلاعاتى كه از ابراهيم پاشا و حسن پاشا واليان ارزروم و بغداد و هم‌چنين اخبارى كه از كنسولگرى فرانسه در تبريز و اصل شده بود در شعبان 1134 / مه 1722 جهت بررسى و اتخاذ تصميم به هيئت وزيران احاله گرديد . در پايان مذاكرات ، داماد ابراهيم پاشا ، به اين بهانه كه با سقوط پايتخت ساير مناطق نيز به دست افاغنه خواهد افتاد ، براى حفظ و حراست از مرزهاى شرقى به حكام ارزروم ، بغداد ، شهرزور و بصره دستور داد كه در صورت سقوط اصفهان ، شهرهاى تبريز ، سنندج ، كرمانشاه ، تفليس ، و گنجه را اشغال نمايند « 6 » . اگرچه دولت ايران براى جلب دوستى دولت عثمانى در اواخر سال 1134 / 1722 مرتضى قلىخان را ، كه مردى صاحب فضيلت بود ، به سفارت عثمانى روانه ساخت تا روابط دوستانهء خود را تحكيم نمايد « 7 » ، ولى باب عالى ، به دنبال تذكرات والى بغداد و فتواى شيخ الاسلام عبد الله افندى ، به عارف پاشا و اسحاق پاشا ، واليان ديار بكر و قارص ، فرمان

--> ( 4 ) . عثمانلى تاريخى / 2 ، 832 ؛ نادر شاه / 13 ( 5 ) . در مورد سفارت درى افندى رجوع كنيد به : . ( 6 ) . بايگانى نخست‌وزيرى تركيه ، دفتر مهمه ، ش 130 ص 360 . ( 7 ) . انقراض سلسله صفويه / 142 .