محمد رضا نصيرى
مقدمه 15
اسناد ومكاتبات تاريخى ايران ( دوره افشاريه ) ( فارسي )
در نزديكى ايروان ، در محل مراد تپه ، همانجا كه ده سال قبل در آن بر عبد الله پاشا فائق آمده بود ، در يازدهم رجب / نهم اوت ، جنگ بين سپاهيان ايران و عثمانى درگرفت . هر دو طرف براى نيل به پيروزى سخت جنگيدند . حملات سنگين نادر عرصه را بر عثمانيها تنگ ساخت . محمد پاشا بناچار عقبنشينى كرد . در اين هنگام ، نصر الله ميرزا نيز در ناحيهء موصل بر عثمانيها پيروز شد . با مرگ نابهنگام محمد پاشا ، شيرازهء سپاه از هم پاشيد . نادر بيدرنگ سپاه منهزم عثمانى را تا حد آرپاچاى تعقيب نمود و عثمانيها بناچار در بيست و سوم رجب 1158 / بيست و يكم اوت 1745 به قارص عقبنشينى كردند . « 66 » شهلا احمد پاشا بلافاصله به سپاه انتظام بخشيد و فرماندهى سپاه را بر عهده گرفت . نادر ، كه به علت خستگى مفرط سپاهيان و اغتشاشات داخلى ، جنگ را به سود خود نمىديد ، با احمد پاشا والى بغداد به مذاكره پرداخت و با عدول از تقاضاهاى قبلى خود در مورد مسائل مذهبى ، خواستار واگذارى خطهء عراق يا آذربايجان به ايران شد و مقصود خود را طى نامهاى توسط فتحعلى خان به سلطان عثمانى اعلام داشت . « 67 » دولت عثمانى ، كه سپاهيان خود را در جبههء شرق تقويت كرده بود ، درخواست نادر را رد نمود . موارد صلح در هيئت دولت مطرح شد . نكول نادر از تكاليف قبلى ، شرايط صلح را تا حدى آسان كرده بود . به همين مناسب ، نظيف افندى روانهء ايران شد تا دربارهء مسائل مورد نظر طرفين به مذاكره پردازد . « 68 » سفير عثمانى در ششم شعبان 1159 در قرارگاه ساوجبلاغ شهريار به حضور نادر رسيد و با حسنعلى خان به گفتگو پرداخت و پس از چهار روز مذاكره ، سرانجام براساس معاهدهء زهاب 1639 در هفدهم شعبان 1159 / چهارم سپتامبر 1736 صلحنامه تنظيم و به امضاى نمايندگان طرفين رسيد . « 69 » سلطان محمود ، پس از تصديق عهدنامه ، احمد پاشا ، والى سيواس ، را به سفارت كبراى عثمانى در دربار ايران تعيين و با تحف و هداياى فراوان راهى ايران نمود . « 70 » نادر نيز
--> ( 66 ) . Sem'dami Zade Tarihi / i , 118 . ( 67 ) . رجوع كنيد به سند شماره 20 . ( 68 ) . در مورد سفارت نظيف افندى رجوع كنيد به : Osmanli Sefirleri ve Sefaretnameleri / 84 - 5 ; Sem'danzade Tarihi / 1 , 121 . سفارتنامهء نظيف افندى به شمارهء 824 در كتابخانه « ملت » ( استانبول ) نگهدارى مىشود . ( 69 ) . رجوع كنيد به اسناد شماره 24 و 28 . ( 70 ) . الحاج احمد پاشا ، در نهم ماه محرم 1160 / بيست و يكم ژانويه 1746 از استانبول حركت كرده در بيست و يكم جمادى الاول وارد بغداد گرديد . پس از ملاقات با احمد پاشا ، عازم ايران شد و در مرز از جانب ايشك آغاسى يوسف بيك مورد استقبال قرار گرفت . در « سرميل » با مصطفى خان و ميرزا مهدى خان ، سفراى ايران ، به مذاكره