محمد رضا نصيرى

مقدمه 13

اسناد ومكاتبات تاريخى ايران ( دوره افشاريه ) ( فارسي )

جلوس نظر دولت عثمانى را به نادر اعلام دارند و راه‌حلى براى اين مسئله بيابند . سفير عثمانى و همراهانشان به اتفاق عبد الباقى خان در نوزدهم محرم 1150 / نوزدهم مه 1737 در نادر آباد به حضور نادر رسيدند . مصطفى پاشا ، سفير عثمانى ، نقطه‌نظرهاى دولت عثمانى را به اطلاع نادر رسانيد . نادر ، كه خود را آماده جنگ با محمد شاه گوركانى مىكرد ، اين بار على مردان خان ، بيگلر بيگى لرستان فيلى ، را به سفارت دربار عثمانى تعيين و به همراهى مصطفى پاشا در غرّهء صفر روانه استانبول كرد تا مجددا در باب قبول شرايط صلح بحث و مذاكره نمايد . « 53 » با لشكركشى نادر به هندوستان و جنگ عثمانيها با روسيه ، يكچند در مرزهاى ايران و عثمانى آرامشى نسبى برقرار شد . فتح دهلى در نهم ذى الحجه 1151 / بيستم مارس 1739 اتفاق افتاد ، و محمد شاه مجددا بر تخت شاهى هندوستان مستقر شد ، و براساس معاهدهء شليمار ، اراضى واقع در مغرب رود سند ، كه از سرحد تبت و كشمير تا مصب سند كشيده مىشد ، به ايران تعلق يافت . « 54 » در ضمن ، هندوستان حق ايجاد مناسبات سياسى با دولت عثمانى را از دست داد . « 55 » نادر ، پس از بازگشت از هندوستان ، مجددا در مورد مذهب جعفرى از طريق احمد پاشا والى بغداد با دولت عثمانى وارد مذاكره شد ، و حاجى خان را به عنوان سفير روانهء استانبول نمود تا در مورد اختصاص دادن ركنى از اركان مسجد الحرام به شيعه به مذاكره پردازد . هرچند نادر باب عالى را ، در صورت عدم قبول خواسته‌هايش ، تهديد به جنگ كرده بود ، سلطان محمود در نامه‌اى كه خطاب به نادر شاه فرستاد ، ضمن اينكه جايگزين شدن مذهب سنت را به جاى تشيع در ايران نوعى خدمت به عالم اسلام تلقى نمود و آرزو كرد كه من بعد تيغ در نيام خواهد بود ، به استناد اينكه علماى اعلام قبول مذهب جعفرى را به عنوان ركن پنجم نوعى بدعت تلقى كرده‌اند از قبول آن خوددارى كرد . « 56 » در ضمن ، در تاريخ بيست و چهارم صفر 1154 / سىام آوريل 1742 از علماى اعلام فتواى جنگ با ايران را گرفت تا در صورت حملهء نادر متقابلا وارد جنگ شود . « 57 » مصطفى نظيف افندى ، كه حامل نامهء پادشاه عثمانى به نادر بود ، در مذاكرات خود با نادر به نتيجه‌اى نرسيد . « 58 » لاجرم هر دو دولت در آستانهء جنگ قرار گرفت . از طرف سلطان

--> ( 53 ) . منتظم ناصرى / 2 ، 1112 . ( 54 ) . رجوع كنيد به سند شماره 15 ص 107 - 111 . ( 55 ) . Osmanli Tarihi / 4 , 300 . ( 56 ) . بايگانى نخست‌وزيرى استانبول ، نامه همايون ، ج 7 ، 169 . ( 57 ) . Osmanli Tarihi / 4 , 301 . ( 58 ) . در مورد سفارت نظيف افندى رجوع شود به Osmanli Sefirler ve Sefaretnameleri / 84 - 5 .