محمد رضا نصيرى
مقدمه 11
اسناد ومكاتبات تاريخى ايران ( دوره افشاريه ) ( فارسي )
توسط احمد پاشا از دولت عثمانى ايالتهاى ، ايروان ، گنجه ، تفليس و قارص را طلب نمود . « 42 » عبد الله پاشا ، در حالى كه از طرف حكام قارص و ارزروم حمايت مىشد ، خود را براى روياروئى با نادر آماده ساخت . عثمانيها جنگ با ايرانيان را جهاد تلقى كردند و علاقهمند بودند كه شكستهاى قبلى خود را جبران نمايند ، به همين جهت دربار عثمانى پيوسته عبد الله پاشا را تقويت مىنمود . « 43 » نادر در 24 ربيع الاول 1147 / 24 اوت 1734 ، پس از گذشتن از رود ارس ، شماخى را ضبط نمود و سپس متوجه گنجه شد و شهر را به محاصره گرفت ، و از طرف ديگر ، با تصرف اردوباد و تحريك گرجيان زمينه را براى وارد آوردن ضربهء نهائى آماده ساخت . محاصرهء گنجه نافرجام ماند . نادر در جمادى الاول 1147 / ژوئن 1734 بناچار شهر را رها ساخت و به سوى قارص رفت و پس از چند روز رهسپار ايروان گشته در اوچ كليسا اردو زد . نادر ، با شنيدن خبر حركت عبد الله پاشا ، براى مقابله در مراد تپه مستقر شد و در مصاف با سردار عثمانى ، كه در محرم 1148 مه 1735 رخ داد ، عقبنشينى كرده از آرپاى چاى گذشت و منتظر ماند . « 44 » عبد الله پاشا در تعقيب سپاه نادر از رودخانه عبور كرد . نادر ، كه منتظر چنين فرصتى بود ، بلا تأمل حمله را شروع نمود و ، پس از يك نبرد خونين و با به قتل رسيدن سردار عثمانى ، در 22 محرم سپاه عثمانيها منهزم گرديد ، و متعاقبا گنجه ، ايروان و تفليس نيز به دست ايرانيان افتاد . « 45 » نادر ، پس از پيروزى ، توسط گنجعلى خان ، والى گنجه ، شرايط صلح را به دولت عثمانى اعلام داشت ، در ضمن ، ميرزا مهدى خان را هم براى ابلاغ شرايط صلح پيش احمد پاشا روانه نمود ، و خود در نهم رمضان 1148 بيست و سوم ژوئن در دشت مغان فرود آمد . نادر ، كه توانسته بود با پيمان رشت ، رمضان 1144 / فوريه 1732 و گنجه ، محرم 1147 / ژوئن 1735 روسها را از ايران براند و كليهء سرزمينهاى ساحل درياى خزر ، شيروان ، داغستان ، دربند و باكو را پس بگيرد « 46 » ، و عثمانيها را نيز در طى جنگهاى متمادى شكست دهد ، موقعيت را براى تغيير سلطنت مناسب ديد . در اجتماعى كه به همين منظور تشكيل شده بود شرايط خود را براى قبول سلطنت اعلام داشت و در روز پنج شنبه بيست و چهارم شوال 1148 / نهم مارس 1736 تاجگذارى نمود . « 47 »
--> ( 42 ) . Mufassal Osmanli Tarihi / 5 , 2481 ( 43 ) . زندگى نادر / 149 . ( 44 ) . Mufassal Osmanli Tarihi / 5 , 2482 ( 45 ) . عالمآراى نادرى / 1 ، 401 ، عثمانلى تاريخى / 854 ، گلستان ارم / 146 . ( 46 ) . روضة الصفا / 8 ، 545 ؛ انقراض سلسله صفويه / 397 . ( 47 ) . منتظم ناصرى / 2 ، 1117 ؛ عالم آرا / 2 ، 446 .