محمد جواد مشكور

مقدمه 1

اخبار سلاجقه روم ( به انضمام مختصر سلجوقنامه ابن بيبي ) ( فارسى )

سرآغاز باسمه تعالى نفوذ تركان سلجوقى در آسياى صغير از نبرد منازكرت ( ملاذگرد ) كه در سال 464 هجرى اتفاق افتاد آغاز مىشود . از همان زمان است كه تركان سلجوقى به قيادت سلطان الب ارسلان بن طغرل و به تدبير خواجه نظام الملك طوسى به روم شرقى حمله آوردند ، و پس از شكست دادن روميان در منازكرت در مدت كمى قسمت اعظم آسياى صغير را از تصرف دولت بيزانس خارج كردند و سلسله‌اى بااعتبار كه شعبه‌اى از خاندان بزرگ سلجوقى است و نسب ايشان به سليمان بن قتلمش بن ارسلان بن سلجوق مىرسد در آن نواحى تشكيل دادند كه معروف به دولت سلاجقهء روم است . دربارهء سلاجقهء روم تاكنون كتاب مستقلى به فارسى امروز نوشته نشده ، و چند تاريخ قديم كه به سلجوقنامه معروف است اساس همهء آنها كتاب الاوامر العلائيه فى الامور العلائيه تصنيف ابن بىبى مىباشد . آن كتاب علاوه بر ناتمام بودن از جهت اشتمال بر اشعار فارسى و قطعات و عبارات عربى سبكى متكلفانه و مسجع و مقفى دارد كه از نظر تاريخى چنان كه شايد قابل استفاده نيست و مىتوان آن را جزء كتب ادبى بشمار آورد . اغلاق و تكلف اين كتاب باعث شد كه در همان زمان ابن بىبى ، مرد فاضلى كه نام خود را از غايت تواضع به مؤلف ذكر نكرده زحمتى كشيده آن نسخهء مفصل و قطور را از سر تا بن بخواند و حشو و زوايد آن را بياندازد و آن را مهذب و ملخص سازد . نسخهء اين كتاب را خاورشناس معروف هلندى هوتسما از كتابخانهء ملى پاريس بدست آورد و در هفتاد سال پيش تحت عنوان مختصر سلجوقنامهء ابن بىبى در ليدن منتشر ساخت . چون تاكنون تاريخ جامعى دربارهء سلاجقهء روم وجود نداشت محرر اين اوراق بر آن شد كه مجموعه‌اى از حوادث آل سلجوق را در دفترى بنام اخبار سلاجقهء روم منتشر كند . ازينرو نخست كتاب مختصر سلجوقنامه را از روى همان طبع هوتسما كه از غايت كميابى اكسير احمر بود ديگرباره تجديد چاپ كرد و اساس كار خود قرار داد . در هر صفحه صدر و ذيلى بر آن بيافزود و فصول آن را با نسخهء عكسى « الاوامر العلائيه » كه اصل آن به شمارهء 2985 در كتابخانهء اياصوفيه استانبول مضبوط است تطبيق كرد و صفحات آن نسخه را در ذيل صفحات اين طبع يادداشت نمود تا مراجعه به نسخهء اصلى براى خوانندگان