ملك شاه حسين بن ملك غياث الدين / محمد بن شاه محمود سيستانى

مقدمهء مصحح 28

احياء الملوك ( تاريخ سيستان تا عصر صفوى ) ( فارسى )

ملك شاه حسين در بيستم صفر سال 998 در سن بيست سالگى با بىبى شاهم آغا دختر ملك ابو اسحق ملك محمد شاه ابو اسحق ازدواج كرد . « 1 » در سال 1003 خداوند دخترى به او داد « 2 » و در غرهء جمادى الاولى سال 1008 در جارونك از اين مادر پسرى به دنيا آمد كه او را ميرزا محمد مؤمن ناميدند « 3 » بىبى شاهم آغا در بيستم صفر سال 1025 پس از بيست و هشت سال زندگى با ملك شاه حسين ، هنگامىكه شوهرش در دانقى شيروان بود ، در قصبهء فراه درگذشت و در مزار شاه على فراهى مدفون شد . « 4 » در ايامى كه ملك شاه حسين بيست ساله بود ، خويشانش « راه آشنائى گم كردند و به كوچهء بيمروتى رفتند » و باعث آمدن رستم ميرزا به سيستان شدند و ملك شاه حسين به حبس رستم ميرزا افتاد ، « 5 » اما طولى نكشيد كه از زندان بيرون آمد . هنگامىكه رستم ميرزا بر سيستان دست داشت ، وضع داخلى ملوك سيستان روى در خرابى داشت تا در سال 1004 ملك شاه حسين براى آوردن كمك به خاك سيستان ، سفرى به قندهار كرد . فاصلهء ميان سيستان و قندهار را سه روزه پيمود و خود را به قندهار رسانيد . « 6 » دو ماه در قندهار به سيروسياحت مشغول بود . « 7 » در اين سفر با مولانا حسين قاينى و خواجه ميرك حسين درخمى و محتشم پسرش و ميرقاسم محتسب و مولانا محمد امين يزدى و از طبقهء جغتاى با درويش محمد سلطان كه مير عدل قندهار بود و ميرزا تيمور خان هزاره ، آشنائى پيدا كرد . ملك شاه حسين به سيستان بازگشت و پس از دو سال يعنى در سال 1006 از قلعهء ترقون دوباره به قندهار رفت و والى قندهار ، او را نزد خود نگاه داشت . « 8 » در اين سفر است كه ملك شاه حسين گرفتار عشق ميرزا محمد مؤمن شريف بدخشى مىشود . وصف معشوق و كار عشق او را از نوشتهء خود او بخوانيد . « هركس را نظر بر او افتادى ، ديگر حوصلهء دل و دين نداشت . به حسب قرب جوار و تردد ، اول ملاقات آن سرو چمن اعتدال روزى شد . به يك ديدن دل از دست و دست از اختيار رفت . همه‌روز به صحبت او مسرور مىشد و محبت به مرتبه‌اى اثر كرد كه عاشق به معشوقى مشغول گرديد و معشوق عاشقانه رفت‌وآمد داشت . الحق ايام خوشى همان بود و در آن ايام اين عشق سبب فتوحات غيبى گرديد و آشنائيها به حمد الله به‌هم رسيد . حلاوتى از آن مهر و محبت نصيب جان ناتوان گرديد كه لذت آن به گفت در نيايد و شنيدن را نشايد . پيش از اين كاش گرفتار عشق مىبودم . و ليكن چون طبع او مايل به

--> ( 1 ) - احياء الملوك ص 403 : بىبى شاهم آغا دختر ملك ابو اسحق ملك نظام الدين حيدر [ همين كتاب ص 426 ] . ( 2 ) - همين كتاب ص 342 . ( 3 ) - همين كتاب ص 406 . شب شنبهء بيستم شهر جمادى الاولى محمد مؤمن در مقام جارونك متولد شد [ احياء الملوك ص 465 ] ( 4 ) - همين كتاب ص 403 و 511 . ( 5 ) - رستم ميرزا پسر سلطان حسين ميرزاى صفوى است . ( 6 ) - احياء الملوك ص 458 . ( 7 ) - در اين سال بىبى مريم سلطان مادر ملك شاه حسين و بىبى صالحه دختر ميرزا ابو الفتح ملك على ملك اسحق مشهور به ميرزاى پلاسى متخلص به ميرزا مايلى كه زمانى نامزد ملك شاه حسين بود فوت شدند . ( احياء الملوك ص 374 و ص 174 ) . ( 8 ) - همين كتاب ص 461 .