ابو القاسم پاينده
9
نهج الفصاحة ( مجموعه كلمات قصار حضرت رسول ص )
رفته وكارى از أو ساخته نيست . آن كس كه ايمان ندارد وبمرض وسواس وترديد دچار است هميشه بيچاره وبينوا است وچون پشهاى ضعيف در مقابل ميلها وهوسهاى مختلف ، هر دم بسوئى نگرانست ، عمرى را به اضطراب وحيرت ودو دلى ميگذراند وسرانجام با وحشت وترس ، به اين زندگانى بدتر از مرگ خاتمه ميدهد . بدين جهت من اين مجموعه را كه از سخنان يكى از مؤمنترين مردان جهان جمع آورى كردهام بنسل حاضر إيران كه در روشنائى عصر جديد براي احراز تفوّق واثبات لياقت نژاد إيران مىكوشد ، ارمغان ميفرستم واميدوارم اين سخنان بزرگ كه تراوش يك روح نيرومند است براي تهذيب وتصفيهء جوانان امروز كه مردان فردا هستند عاملي مؤثر باشد . براي بحث از زيبائى أسلوب وميزان فصاحت واهميت أدبي سخنان محمّد كتابي مفصل يا لا أقل مقالى مطوّل لازم است . جاحظ كه بحق يكى از معروفترين وتواناترين ومطلعترين نويسندگان عرب است وشهادت وى در اين قبيل مسائل سندى ترديد ناپذير است در بارهء سخنان محمّد ( ص ) چنين ميگويد : « سخنى است كه شمارهء حروفش اندك وشمارهء معانيش بسيار ، از تصنّع برى واز تكلّف بر كنار است . آنجا كه تفصيل بايد مفصل وآنجا كه اختصار شايد مختصر است . از كلمات نامأنوس وفرارى واز سخنان مبتذل وبازارى مبرّاست . كلماتش با حكمت همدوش وبا عصمت هم آغوش وبا تأييد قرين وبا توفيق همنشين بود . اين گفتار را خداوند ، با محبت وقبول توأم ساخته بود . مهابت وحلاوت وافهام واختصار را با هم داشت . از تكرار سخن بىنياز بود وشنونده را بدين كار نياز نمىافتاد . با وجود اين هيچ وقت كلمهاى از سخنش نمىافتاد وخطائى