جهان عزيزتر دارم « 1 » كه نزول فتح در لحظه‌اى دقيق بود ، بسال ششم هجرت كه وى با مسلمانان سر زيارة كعبه داشت ، مكّيان راه ببستند ودر حديبيّه پيمانى بسته شد كه آن سال باز گردند وسال بعد بزيارت كعبه روند كه آن را عمرة القضا گفتند . بازگشت بظاهر شكستى بود وبعضي ياران عجول غافل از دقايق سياست ، جنجالى كردند ، اما بحق قرارداد حديبيه فتحى بزرگ بود كه مكة معاند ، دولت نوزاد اسلام را شناخته بود كه راه مكة بر مسلمانان باز شده بود وهنگام بازگشت در راه كه پيغمبر بر پشت شتر بود وحى آمد وهمهء سورهء فتح يك جا نازل شد ونويد الهى ، مسلمانان غمزده را كه در حوادث فردا نتايج حديبيّه را نمىديدند شادمان كرد ، خدا اجل وعلا رأى پيغمبر خويش را تسجيل كرده بود . قرآن ، محبوب وى بود كه از قرائت واستماع واملا وتلقين آن سير نميشد . هميشه پيش از خواب مسبحات قرآن يعنى سورهء حديد وحشر وصف وجمعه وتغابن را كه كمي از يك جزو قرآن كمتر است مىخواند . « 2 » گاهى نيز بخواندن ألم سجده وسورهء ملك اكتفا ميكرد . « 3 » بسا ميشد كه شبانگاه بقره وآل عمران را در يك ركعت ميخواند . « 4 » اين دو سوره از چهار جزو قرآن كمي كمتر است واگر بياد داشته باشيم كه وى قرائت به تقطيع ميكرد مثلا در قرائت حمد بر الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ وقف ميكرد وباز بر الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وقف ميكرد « 5 » صبر وثبات وى بر اين قرائت طولانى در نماز شب آشكارتر مىشود . شب هنگام آنقدر بخواندن سوره‌هاى طولانى بپا

--> ( 1 ) بخارى ( 2 ) ترمدى ( 3 ) مقدمتان في علوم القرآن ( 4 ) مقدمتان في علوم القرآن ( 5 ) ترمدى