جمال الدين محمد الخوانساري
76
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
وپوشيده نيست كه زنا نكردن چنين كسى در وقتي كه عفيف باشد امريست ظاهر وقابل بيان نيست ، وممكن است كه مراد اين باشد كه زنا چنان فاحشهء قبيحى است كه هر كه زنا كرده باشد هرگز توفيق عفّت وبازايستادن از حرام نيابد ، پس هر كه يك وقتي عفيف گردد بايد كه أو زنا نكرده باشد . 9586 ما أوقح الجاهل . چه بيحياست جاهل ، يعنى نادان . 9587 ما أقبح الباطل . چه زشت است باطل ، يعنى آنچه حق نباشد از گفتار وكردار . 9588 ما عقل من بخل بإحسانه . عقل ودريافت نكرده كسى كه بخيلى كرده باحسان خود ، يعنى بخيلى باحسان خود عاقلى نيست . 9589 ما عقد أيمانه من لم يحفظ لسانه . نبسته سوگندهاى خود را كسى كه نگاه نداشته زبان خود را ، ممكن است مراد اين باشد كه كسى كه زبان خود را نگاه ندارد سوگندهاى خود را نمىتواند كه محكم نگاهدارد كه خلاف نباشد يا خلف نشود زيرا كه چنين كسى در گفتگوها قسم بسيار ياد كند وكم است كه پارهء از آنها خلاف نباشد يا خلف نشود ، وممكن است كه « ايمان » بكسر همزه خوانده شود وترجمه اين باشد كه : نبسته ومحكم نكرده ايمان خود را كسى كه نگاه نداشته زبان خود را ، زيرا كه چنين كسى نمىشود كه سخنى چند نگويد كه ضرر بايمان أو داشته باشد مثل دشنام وغيبت وفاش - كردن اسرار مردم . 9590 ما ظلم من خاف المصرع .