جمال الدين محمد الخوانساري
404
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
8943 من أصلح الأضداد بلغ المراد . هر كه اصلاح كند اضداد را برسد بمراد ، مراد به « أضداد » دشمنانست وبه « اصلاح ايشان » اين كه ايشان را از دشمنى بر گرداند باحسان ومهربانى وغير آن ، يا صفات متضادّهء كه در آدميست از اسراف وبخل وتهوّر وجبن وغير آنها ، وبه « اصلاح آنها » سلب آنها از خود وميانه روى ميانهء آنها كه آن را عدالت مىگويند . 8944 من كان له من نفسه زاجر كان عليه من اللَّه حافظ . هر كه بوده باشد از براي أو از نفس أو منع كنندهء ، بوده باشد بر أو از جانب خدا نگاهدارندهء ، يعنى هر كه أو را از جانب نفس خود منع كنندهء باشد از معاصي از خوف وترس از حقّ تعالى وميل ورغبت بپرهيزگارى وتقوى وأمثال اينها ، بوده باشد نگاهدارندهء از جانب خدا بر أو كه مدد أو كند ونگاهدارد أو را از آنها ، ونگذارد كه گرفتار آنها گردد كه آن توفيق حقّ تعالى باشد يا ملكي كه موكّل كند بر اين . 8945 من عدم الفهم عن اللّه سبحانه لم ينتفع بموعظة واعظ . هر كه نيابد فهم را از جانب خداى سبحانه سود نيابد بموعظهء واعظى ، مراد اينست كه مواعظ ونصايح از براي كسى سود دارد كه لطف حقّ تعالى با أو باشد كه بمدد آن غور كند آنها را وبفهمد واگر نعوذ باللّه با كسى آن لطف وفهم نباشد بسبب شقاوت وبدبختى وكثرت عصيان أو بمرتبهء كه حقّ تعالى أو را بخود واگذارد وسلب لطف خود كند از أو پس أو سود نيابد از موعظهء هيچ واعظى بلكه هر چه شنود از آنها متوجّه آن نشود ونفهمد بلكه در دل أو داخل نشود كه گويا مهر شده دل أو يا قفل زده شده بر آن . 8946 من تعرّى عن لباس التّقوى لم يستتر بشئ من ألباب الدّنيا .