جمال الدين محمد الخوانساري
389
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
8883 من يكتسب مالا من غير حلّه يصرفه في غير حقّه . هر كه كسب كند مالي را از غير ممرّ حلالى آن صرف كند آن را در غير حقّ آن ، يعنى در مصرفى كه بيجا باشد وسزاوار آن نباشد . 8884 من قبل معروفا فقد ملك مسديه اليه رقّه . هر كه قبول كند احسانى را پس بتحقيق كه مالك شود احسان كنندهء آن بسوى أو بندگى أو را ، يعنى مطيع وفرمانبردار أو مىگردد بمنزلهء بنده ، وغرض ترغيب در احسانست يا ترغيب در قبول نكردن احسان تا اين كه بمنزلهء بندهء أو نگردد . 8885 من قبل معروفك فقد أوجب عليك حقّه . هر كه قبول كند احسان ترا پس بتحقيق كه واجب كند بر تو حقّ خود را يعنى همين قبول أو حقّيست كه بر تو ثابت كند زيرا كه سبب اثبات اين فضيلت از براي تو شده وبسبب آن مستحقّ اجر وثواب گردى پس بايد كه ممنون أو باشى نه اين كه منّت بر أو گذارى . 8886 من زاد أدبه على عقله كان كالرّاعى بين غنم كثيرة . هر كه زياد شود أدب أو بر عقل أو بوده باشد مانند شبان ميانهء گوسفند بسيار يعنى هر كه با وجود عقل أدب نيز داشته باشد وأدب اضافهء عقل أو شود أو ميانهء مردم مانند شبانى باشد در ميانهء گوسفندان بسيار كه ممتاز باشد از ايشان بعقل وأدب وتأديب ايشان كند . 8887 من غلب عقله شهوته وحلمه غضبه كان جديرا بحسن السّيرة . هر كه غلبه كند عقل أو بر خواهش أو وبردبارى أو بر خشم أو ، بوده باشد سزاوار بنيكوئى سيرت يعنى باين كه سلوك وطريقهء أو نيكو شمرده شود .