جمال الدين محمد الخوانساري
293
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
8429 من غلب عليه الهزل فسد عقله . هر كه غلبه كند بر أو بازى فاسد شود عقل أو . 8430 من غلبت عليه الغفلة مات قلبه . هر كه غلبه كند بر أو غفلت بميرد دل أو . 8431 من كثر لومه كثر عاره . هر كه بسيار باشد سرزنش أو بسيار باشد عار أو ، و « عار » چيزى را گويند كه بسبب أو عيبى لازم شود ، ومراد اينست كه هر سرزنشى كه كسى را كنند عاريست از براي أو وسبب نقص وعيبى شود در أو ، پس كسى كه سرزنش أو بسيار شده عار أو بسيار باشد ، پس بايد كه آدمي تا تواند كارى نكند كه مردم أو را بر آن سرزنش كنند ، وممكن است كه مراد به « سرزنش أو » سرزنش كردن أو باشد ديگرى را ، ومراد اين باشد كه هر كه بسيار شود سرزنش أو مردم را بسيار شود عيب وعار أو ، چنانكه قبل از اين مذكور شد كه هر كه سرزنشى كند كسى را بر چيزى مبتلا شود أو خود بآن . 8432 من كثر مزحه قلّ وقاره . هر كه بسيار شود مزاح كردن أو كم شود وقار أو . 8433 من اعتزّ بالحقّ أعزّه الحقّ . هر كه عزّت جويد بحقّ عزيز گرداند أو را حقّ ، مراد به « حقّ » حقّ تعالى است وبه « عزّت جستن باو » عزّت جستن باطاعت وفرمانبردارى أو ، يا هر أمر حقّى وبه « عزّت جستن باو » عزّت جستن باقامت ويارى آن « 1 » ، وبه « عزيز گردانيدن آن أو را » عزيز كشتن أو بسبب آن ، وممكن است كه مراد بحقّ اوّل هر امر حقّى باشد وبدويم حقّ تعالى باشد .
--> ( 1 ) كذا بخطّه ( ره ) صريحا ، پس شايد صحيح « باعانت ويارى آن » است .