جمال الدين محمد الخوانساري
281
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
8368 من أصلح المعاد ظفر بالسّداد . هر كه اصلاح كرده معاد را ، يعنى آخرت خود را فيروزى يافته بسداد يعنى راه صواب درست . 8369 من أيقن بالمعاد استكثر من الزّاد . هر كه يقين كند بمعاد ، يعنى روز بازگشت بسيار بگيرد زاد ، يعنى توشهء آن را . 8370 من اهتدى بهدى اللَّه فارق الأضداد . هر كه راه بيابد براه نمودن خدا جدا شود از اضداد ، ممكن است مراد به « اضداد » صفات متضادّهء متقابله باشد كه در طرفين افراط وتفريط باشند وهر يك مذموم است ومحمود توسّط ميانهء آنهاست مانند اسراف وتنگ گيرى كه هر يك مذموم است وميانه روى ميانهء آنها بايد ، وهمچنين تهوّر وجبن كه هر يك مذموم است وتوسط ميانهء آنها كه آن را شجاعت گويند محمود ، وهمچنين نظاير آنها ، وممكن است كه مراد فرقههاى متضادّه باشد كه در باب آن حضرت صلوات اللّه وسلامه عليه بطرفين افراط وتفريط قائل شدهاند مثل غاليان كه افراط كردهاند وبألوهيّت أو قائل شدهاند ومخالفان كه تفريط كردهاند در حقّ آن حضرت وبخلافت بىفاصله كه حقّ آن حضرت است قائل نشدهاند ونواصب از ايشان كه از آن هم در گذشتهاند وبغض وعداوت آن حضرت را شعار خود كردهاند واللّه تعالى يعلم . 8371 من سرّه الفساد ساءه المعاد . هر كه شاد گرداند أو را فساد اندوهناك گرداند أو را معاد ، يعنى هر كه فساد كند وبآن شاد گردد در معاد يعنى روز بازگشت كه روز جزاست اندوهناك گردد بسبب آنچه معلوم أو شود در آن از جزاى عمل أو . 8372 من عمل بأوامر اللَّه أحرز الأجر .