جمال الدين محمد الخوانساري

249

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

8201 من لم تقوّمه الكرامة قوّمته الإهانة . هر كه راست نگرداند أو را كرامت راست گرداند أو را اهانت ، « كرامت » بمعنى جود واحسانست يا عزيز وگرامى بودن ، و « اهانت » بمعنى خوار گردانيدنست ومراد اينست كه : هر كه بدى كند وأو را بنيكى راست نتوانى كرد علاج أو اهانت است باهانت راست مىگردد ، يا اين كه حق تعالى أو را خوار خواهد گردانيد وآن وقت راست مىگردد وترك بدى ميكند . 8202 من لم يصلحه حسن المداراة أصلحه سوء المكافاة . هر كه اصلاح نكند أو را نيكوئى مدارا ، اصلاح ميكند أو را بدى مكافات ، اين هم نزديك بمضمون فقرهء سابقست ومراد اينست كه : هر كه بدى كند وبمداراى نيكو اصلاح نشود بايد كه أو را بمكافات بدى أو ببدى اصلاح كرد ، يا اين كه حق تعالى بدى أو را بمكافات بد كند وآن وقت بصلاح گرايد . 8203 من لم يدع وهو محمود يدع وهو مذموم . هر كه وانگذارد وحال آنكه محمود يعنى ستوده شده باشد واگذارد وحال آنكه مذموم يعنى مذمّت كرده شده باشد ، ممكن است كه مراد نزديك مضمون فقره‌هاى سابق باشد واين كه هر كه ترك بدى نكند ، يعنى در حالي كه محمود باشد يعنى بي اين كه مضطرّ شود بسبب اهانت يا بدى مكافات ترك دهد آن را در حالي كه مذموم باشد يعنى در وقتي كه مضطرّ گردد بآن بسبب اهانت يا مكافات بد ، وممكن است كه مراد واگذاشتن مالي باشد ومراد به « واگذاشتن در حالي كه محمود باشد » بذل وصرف آن در وجوه خيرات ومبرّات باشد ، وبه « واگذاشتن در حالي كه مذموم باشد » واگذاشتن آن بمرگ باشد بي اين كه توشهء آخرتى از آن از براي خود برداشته باشد .