جمال الدين محمد الخوانساري

22

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

در بلا وعذاب ونكال باشد وآن هم تأكيد « عقوبت » است يا مراد به « عقوبت » عقوبت أخرويست وبه « افتادن » افتادن در بلا وپستى دنيوي . 7313 لكلّ ظاهر باطن على مثاله ، فمن طاب ظاهره طاب باطنه ، وما خبث ظاهره خبث باطنه . از براي هر ظاهري باطني باشد بر مانند آن ، پس كسى كه نيكو باشد ظاهر أو نيكو باشد باطن أو ، وآنچه زشت باشد ظاهر آن زشت باشد باطن آن ، اين نزديكست بمضمون آيهء كريمهء « البلد الطيّب يخرج نباته بإذن ربّه ، والّذى خبث لا يخرج الّا نكدا بلد نيكو بيرون مىآيد سبزهء آن باذن پروردگار آن ، وآنچه پليد باشد بيرون نمىآيد مگر دشوار سخت » وپوشيده نيست كه ممكن است مراد به « ظاهر » صورت وخلقت باشد ونيكويى آن نشان نيكويى باطن باشد وزشتى آن نشان زشتى باطن باشد ، وممكن است كه مراد به « ظاهر » أفعال وأعمال ظاهري باشد وبه « باطن » أخلاق وملكات باطني ، وخوبى آنها علامت خوبى اينها ، وبدى آنها علامت بدى اينها ، وآيهء كريمه نيز تمثيلى از براي هر يك از اينها مىتواند بود ، نهايت بر هر تقدير ظاهر اينست كه حكم أكثرى باشد وكلى نباشد خصوصا بنا بر احتمال اوّل . واين كلام شريف در نهج البلاغة نيز نقل شده ودر آنجا بعد از اين اينست : وقد قال الرّسول صلّى اللّه عليه وآله ، انّ الله يحب العبد ويبغض عمله ويحبّ العمل ويبغض بدنه ، يعنى وبتحقيق كه فرموده رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله : بدرستى كه خدا دوست مىدارد بنده را ودشمن مىدارد عمل أو را ، ودوست مىدارد عمل را ودشمن مىدارد بدن أو را ، يعنى نسبت ببعضى بندگان چنانست كه دوست مىدارد ايشان را ودشمن مىدارد عمل ايشان را ، ونسبت ببعضى چنين است كه : دوست مىدارد عمل ايشان را ودشمن مىدارد بدن ايشان را ، وپوشيده