جمال الدين محمد الخوانساري

225

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

8091 من رضى بالمقدور اكتفى بالميسور . هر كه راضى شود به آن چه تقدير شده از براي أو اكتفا كند به آن چه ميسّر باشد أو را ، يعنى تواند اكتفا كرد بآن وآن كافى باشد از براي أو ، وسعى از براي زياد بر آن ضرور نباشد . 8092 من كثر شططه كثر سخطه . هر كه بسيار باشد شطط أو بسيار باشد سخط أو ، « شطط » بفتح شين با نقطه وطاء بىنقطه بمعنى ظلم وستم است وبمعنى كار شاقّ دشوار نيز آمده ، و « سخط » بفتح سين بىنقطه وخاء با نقطه بمعنى خشم وغضب است ، وممكن است نيز بر معنى اوّل شطط كه مراد اين باشد كه ظالم خشم أو بسيار باشد يعنى آن صفت قبيح اين خوى زشت را نيز لازم دارد يا بالخاصيّة ويا باعتبار اين كه همواره در فكر جور وستم وگرفتن چيزى بظلم از مردم است ، وهمين كه در وقتي آن ميسّر نشود خشمناك گردد ، يا اين كه باندك چيزى كه از كسى ببيند يا بشنود خشمناك مىگردد يعنى خود را چنان مىنمايد تا بهانه ووسيلهء جور وجريمهء باشد بر أو ، وبنا بر معنى دويم ممكن است كه مراد اين باشد كه آدمي مرتكب أمور شاقّهء دشوار نبايد بشود واگر نه خشم وغضب أو بسيار شود وباين خوى زشت گرفتار گردد ، ووجه بسيار شدن خشم وغضب چنين كسى ظاهرست ومحتاج ببيان نيست . 8093 من كثر كلامه كثر لغطه . هر كه بسيار باشد سخن گفتن أو بسيار باشد لغط أو ، « لغط » بسكون غين با نقطه وفتح آن نيز وطاء بىنقطه يعنى آواز مبهمى كه نتوان فهميد ، آمده ، وممكن است كه مراد اين باشد كه پر گو چنين آوازها در كلام أو بسيار باشد ، يا اين كه بىمعنى وپوچ در سخن أو بسيار باشد .