جمال الدين محمد الخوانساري
221
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
8074 من لاحى الرّجال كثر أعداؤه . هر كه منازعه كند با مردان بسيار گردد دشمنان أو . 8075 من كثر كذبه قلّ بهاؤه . هر كه بسيار باشد دروغ أو كم باشد بهاى أو ، يعنى حسن أو يا عقل أو . 8076 من سالم النّاس كثر أصدقاؤه وقلّ أعداؤه . هر كه آشتى كند با مردم ، يعنى با ايشان جنگ وجدال نكند بسيار باشد دوستان أو وكم باشد دشمنان أو . 8077 من عاند الحقّ لزمه الوهن . هر كه دشمنى كند با حقّ لازم أو باشد ضعف ، يعنى ضعف از مقاومت با آن ، يا سبكى وخوارى لازم أو باشد واز أو جدا نشود . 8078 من استدام الهمّ غلب عليه الحزن . هر كه دايم دارد همّ را غلبه كند بر أو حزن . « حزن » بمعنى اندوهست و « همّ » نيز بتشديد ميم گاهى بهمان معنى مستعمل مىشود وبنا بر اين ممكن است كه مراد اين باشد كه اندوهى كه روى دهد بايد زود آن را از دل بدر كرد وخود را بآن نداد كه اگر كسى چنان بكند اندوه بر أو غالب مىشود وأكثر أوقات بايد كه اندوهناك بود ، زيرا كه اندوههاى دنيا بسيار ميباشد پس اگر كسى خود را بهر يك از آنها بدهد واز دل بدر نكند أكثر أوقات گرفتار اندوهى باشد ، وگاهى « همّ » بمعنى فكر وانديشه كردن كارى مستعمل مىشود وبنا بر اين ممكن است كه مراد اين باشد كه آدمي بايد كه پر در فكر وانديشهء مطالب ومقاصد وسعى وتلاش از براي آنها نباشد زيرا كه كسى كه چنين نكند ودايم در فكر وانديشهء كارى وتحصيل مطلبي ومقصدى باشد اندوه بر أو غالب شود وأكثر أوقات اندوهناك باشد زيرا كه أصل فكر وانديشهء بسيار ومشغول بودن به آنها بىاندوهى نمىباشد وهمچنين