جمال الدين محمد الخوانساري
19
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
يا أهل جود وكرم ، ومراد به « مردان » مردان كامل است كه أهليّت احسان داشته باشند و « بودن إحسان بايشان فضيلت كريمان ، يعنى عمدهء فضايل ايشان » ظاهرست . 7303 لكلّ شيء آفة ، وآفة الخير قرين السوء . از براي هر چيز آفتيست وآفت خير همنشين بد است ، چون همنشين بد منع ميكند همنشين خود را از خيرات ، آنرا « آفت خير » فرمودهاند ، وممكن است كه « الخيّر » بتشديد يا خوانده شود وبنا بر اين ترجمه اينست كه : آفت صاحب خير همنشين بدست كه أو را منع ميكند از خير وترغيب مىنمايد بشرّ . 7304 لكلّ شيء نكد ، ونكد العمر مقارنة العدوّ . از براي هر چيز سختىاى ودشواريى باشد وسختى ودشوارى زندگانى همنشينى با دشمن است . 7305 لكلّ رزق سبب فاجملوا في الطلب . از براي هر روزيى سببي است پس ميانه روى كنيد در طلب ، مراد اينست كه چون هر روزيى را سببي باشد پس ناچار طلب آن بيكى از أسباب آن بايد كرد ، نهايت ميانه روى بايد كرد در آن وجدّ واهتمام زياد نبايد داشت كه آن شرعا وعقلا مذموم است . 7306 لكلّ انسان ارب فابعدوا عن الرّيب « 1 » . از براي هر آدمي حاجتي باشد پس دورى كنيد از ريب ، ظاهر اينست كه مراد به « ريب » در اينجا قلق واضطراب باشد ، ومراد اين باشد كه كسى نيست كه أو را حاجتي نباشد پس اگر شما را حاجتي رو دهد بسبب آن قلق واضطرابى مكنيد كه آنرا خصوصيتى بشما نباشد ، بمنزلهء بليهايست عامّ وبليه هرگاه عامّ شد نيكو مىشود
--> ( 1 ) كذا بخطّ شارح ( ره ) صريحا ، ومىتوان نيز بكسر راء وفتح ياء خواند كه جمع « ريبه » باشد .