جمال الدين محمد الخوانساري

189

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

هر كه بكشد رنج وسختى كارها را هلاك شود ، مراد كارهاى دنيويست كه بىرنج وسختى نباشد ، ومراد اينست كه هر كه مشغول شود به آنها وبر خود گذارد رنج وتعب آنها را با آن رنج وتعب كه بكشد هلاك شود باعتبار اين كه اشتغال به آنها بىارتكاب بعضي محرّمات ولااقلّ بىتهاون در أمور اخروى نشود ، وممكن است كه غرض منع از ارتكاب كارهاى سخت ودشوار باشد واين كه غالب اينست كه باعث هلاكت وزيان وخسران شود . 7917 من استعمل الرّفق غنم . هر كه بكار برد نرمى وهموارى را غنيمت برد . 7918 من ركب العنف ندم . هر كه سوار شود درشتى وناهموارى را پشيمان شود ، مراد از اين دو فقرهء مباركه ترغيب در نرمى وهموارى كردن با مردم است ، واين كه آن نفع وسود دهد ، ومنع از درشتى وناهموارى كردن با ايشان ، واين كه آن پشيمانى آورد . 7919 من استهان بالرّجال قلّ . هر كه خوار شمارد مردان را كم شود ، مراد منع از خوار شمردن مردمست وسلوك كردن با ايشان بر وجهي كه متضمّن خوارى ايشان باشد ، واين كه هر كه چنين كند مردم رم كنند از أو وبا أو آميزش نكنند وأو كم وبىيار ومدد كار ماند . 7920 من جهل موضع قدمه زلّ . هر كه نداند جاى پاى خود را بلغزد ، مراد اينست كه آدمي بايد كه داند كه چكار مناسب اوست كه پا در آن گذارد وچكار مناسب نيست ونبايد كه پا در آن گذارد كه اگر نداند اين را يا رعايت نكند كه آن نيز در حكم ندانستن است بلغزد ودر هلاكت وزيان وخسران افتد .