جمال الدين محمد الخوانساري
118
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
يعنى قوى باشيد بر آن وآسان باشد آن بر شما . 7597 لو تميّزت الأشياء لكان الصّدق مع الشجاعة ، وكان الجبن مع الكذب . اگر امتياز يابند چيزها هر آينه بوده باشد راستگوئى با شجاعت ، وبوده باشد ترسناكى با دروغگوئى ، يعنى صفاتى كه با يكديگر مخلوط شدهاند اگر كسى امتياز دهد آنها را وجدا كند از يكديگر ميداند كه راستگوئى با شجاعت ميباشد وجبن با دروغگوئى . 7598 لو رأيتم البخل رجلا لرأيتموه مشوّها « 1 » يغضّ عنه كلّ بصر وينصرف عنه كلّ قلب . اگر مىديديد شما بخيلى را مردى هر آينه مىديديد آن را زشت گردانيده شده كه پائين انداخته شده باشد از آن هر ديدهء ، وبرگردد از آن هر دلى . 7599 لو انّ السّماوات والأرض كانتا على عبد رتقا ثمّ اتّقى اللّه لجعل « 2 » اللّه له منهما مخرجا ورزقه من حيث لا يحتسب « 3 » . اگر اين كه آسمانها وزمين بوده باشند بر بندهء پيوسته بر يكديگر پس پرهيزگارى كند خدا را بگرداند خدا از براي أو بدرشدى از آنها ، وروزى دهد أو را از آنجا كه گمان نبرد . 7600 لو رأيتم السّخاء رجلا لرأيتموه حسنا يسرّ النّاظرين .
--> ( 1 ) اين فقره بهمين لفظ تا اينجا چند ورق پيش از اين ياد شد وگويا تكرار باعتبار باقيست . ( 2 ) در نسخهء أصل مخطوطه بخطّ شارح ( ره ) : « جعل » بدون لام جواب ضبط شده . ( 3 ) اين عبارت را بنا بر نقل سيّد ( ره ) در نهج البلاغة آن حضرت عليه السلام بابو ذر رضى اللّه عنه فرموده هنگامى كه عثمان أو را بربذه تبعيد مىكرده وآن حضرت بمشايعت أبو ذر تشريف برده بوده است ودر ساير كتب اخبار نيز چنين نقل شده است هر كه خواهد رجوع كند .