جمال الدين محمد الخوانساري

107

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

[ حرف لام بلفظ « لو » ] ( از آنچه وارد شده از سخنان حكمت آميز حضرت أمير المؤمنين علىّ بن أبي طالب عليه السّلام در حرف لام بلفظ « لو » بلام ثابته يعنى لامي كه جزء كلمه است واز حروف شرطست واز براي تعليق امريست بأمري باين نحو كه اگر فلان مىبود فلان مىبود ، وغرض بيان امتناع اوّل است بسبب امتناع دويم چنانكه مذهب جمعى از محقّقين أهل عربيّت است ، يا بيان اين كه امتناع دويم وعدم وقوع آن بسبب امتناع اوّل وعدم وقوع آنست كه اگر اوّل واقع مىشد البتة دويم نيز واقع مىشد چنانكه مذهب أكثر ايشانست وگاهى مستعمل مىشود باين معنى كه اگر فلان هم مىبود فلان مىبود در جائى كه مظنّهء اين باشد كه بر تقدير وقوع اوّل دويم واقع نمىبود وغرض ردّ آن گمانست ، يا اين كه اگر فلان هم نمىبود فلان مىبود در جائى كه مظنّهء اين باشد كه بر تقدير نبودن اوّل دويم مىبود ، وغرض ردّ آن گمانست ، وگاه هست كه مراد مجرّد اينست كه بر تقدير وقوع اوّل بايد كه دويم واقع باشد يا اين كه بر تقدير عدم وقوع فلان بايد فلان واقع نباشد وچون