جمال الدين محمد الخوانساري

72

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

كه هركه اختلاط وآميزش زياد كند با اين كس البتة دوست باشد واعتماد بر أو توان كرد ، بسيارست كه دوستى وآميزش واختلاط أو از راه دوستى نيست بلكه براي غرض ديگرست . 5336 ربّ متحرّز من شيء فيه آفته . بسا حفظ كنندهء از چيزى كه بوده باشد در آن آفت أو ، يعنى بسيارست كه كسى حفظ ميكند خود را از چيزى واجتناب ميكند از آن بگمان ضررى ودر واقع آفت أو در اجتناب از آنست نه در آن . 5337 ربّ صديق يؤتى من جهله لا من نيّته . بسا دوستى كه جزا داده شود بسبب ناداني أو نه بسبب نيت أو ، يعنى بسيارست كه دوستى جزا داده مىشود ببدى باعتبار اين كه از راه ناداني كارى ميكند كه مستحق آن جزا مىشود بي اين كه نيت وقصد أو بدى بوده باشد . واين بنا بر اينست كه « يؤتى » بعد از همزه بتاى دو نقطهء بالا بوده باشد چنانكه در نسخه‌ها بنظر رسيده ، ودور نيست كه تصحيف شده باشد وصحيح بباى يك نقطهء زير باشد يعنى « يؤبى » ومعنى اين باشد كه : بسا دوستى كه ناخوش داشته شود از راه ناداني أو نه بسبب نيت أو ، يعنى بسبب اين كه از راه ناداني ضرر باين كس مىرساند بي اين كه نيت وقصد أو بد باشد ، وممكن است نيز كه بثاى سه نقطهء بالا باشد « 1 » ومعنى اين باشد كه : بسا دوستى كه شكوه كرده شود از راه ناداني أو ، نه از نيت وقصد أو ، واللّه تعالى يعلم .

--> ( 1 ) كذا بخطّه ( ره ) صريحا وهمچنين در نسخى كه بغير خط شارح ( ره ) است ليكن « أثو » و « أثى » در لغت بمعنى « شكوه كردن » نيامده است ، در منتهى الإرب گفته : « اثوت به وعليه اثوا واثاوة » بالكسر نمّامى وسخن چينى أو كردم پيش سلطان ، يا عام . است پيش سلطان باشد يا پيش ديگرى » ونيز گفته : « اثيت به وعليه اثيا واثاية بمعنى اثوت است ، مأثية ومأثاة غمّازى ، اسم مصدر است از آن » .