جمال الدين محمد الخوانساري
62
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
5297 ربّ نيّة انفع من عمل . بسا نيتي كه نفع رسانندهتر باشد از عملي . ظاهر اينست كه اين باعتبار اينست كه حق تعالى چنانكه در أحاديث بسيار وارد شده بمجرّد نيت وقصد كار خير ثواب مىدهد هر چند آن كار بعمل نيايد مثلا هر گاه مؤمني فقير قصد ونيتش اين باشد كه اگر توانگر شود فلان كار وفلان وفلان از وجوه خيرات ومبرّات بكند وحق تعالى راستى نيت أو را داند يعنى داند كه اگر أو توانگر شود وفا به آنها خواهد كرد بمجرّد نيت أو ثواب همهء آنها را باو مىدهد هر چند أو توانگر نشود وآن اعمال ازو بفعل نيايد ، پس بنا بر اين ثواب بسيارى باعتبار كثرت نيات أعمال خير تحصيل مىتوان كرد كه باعتبار أعمال مثل آن تحصيل نتوان كرد پس چنين نيتها از كسى بهترست از أعمال خيرى كه أو را ميسر شود ودر مرتبهء آن كارها كه نيت كرده نباشد بلكه هر گاه نيت وقصد كسى اين باشد كه هميشه اگر زنده باشد عبادت خداى عزّ وجلّ بكند ثواب دايم از براي أو خواهند نوشت واعمال أو در تمام عمر نسبت باين چه قدر تواند داشت ؟ ! مؤيّد اينست آنچه در أحاديث وارد شده كه : مخلد نشدهاند أهل آتش در آتش مگر بسبب اين كه نيتهاى ايشان اين بود در دنيا كه اگر مخلد بمانند در آن ، عصيان كنند خدا را هميشه ، ومخلد نشدهاند أهل بهشت در بهشت مگر از براي اين كه نيتهاى ايشان در دنيا اين بوده كه اگر باقي بمانند در آن ، عبادت كنند خدا را هميشه ، پس بسبب نيتها مخلد شدهاند آنها واينها ، يعنى آنها در آتش واينها در بهشت . ممكن است كه مراد به « نيتي كه أنفع از عمل باشد » بعضي نيتها باشد كه خالص باشد از براي خداى عزّ وجلّ ، واين كه آنها نفع رسانندهترند از بعضي عملها كه خالص نباشند از براي أو وآميخته بريا يا غير آن باشند بعنوانى كه قصد قربت كافى باشد در سببيت آنها وآن قصد ديگر علاوهء آن شده باشد بعنوانى كه اگر آنهم