جمال الدين محمد الخوانساري

56

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

وساير مراتب دنيوي چندان موقوف بر سعى نيست بسا كسى كه نشسته باشد وسعى از براي خود نكند وخداى عزّ وجلّ كسى را برانگيزاند كه از براي أو سعى كند ، وبسا كسى كه خوابيده باشد وديگرى بيدار باشد وسعى كند از براي أو . 5272 ربّ كلام كلّام . بسا كلامي بسيار زخم كننده ، يعنى بسيار كلامي باشد كه نهايت جراحت كند دل را ، پس بايد كه آدمي در هر كلامي پيش از آن تأمّل كند در آنكه مبادا چنين باشد . واز فوايد اين كلام اين نيز مىتواند بود كه گاهى در زجر ومنع كسى از بدى اكتفا بكلام مىتوان كرد وحاجت بضرب وجرح نيست بلكه آن انفع است از آنها . 5273 ربّ كلام كالحسام . بسا كلامي مانند شمشير برنده . اين نيز مضمون فقرهء سابق است . 5274 ربّ عادل جائر . بسا عدل كنندهء ستم كنندهء . يعنى بسيار كسى باشد كه باعتقاد خود عدل كند ودر واقع جور وستم باشد پس بايد كه آدمي كمال سعى واحتياط كند كه مبادا غلطى كند . وممكن است كه مراد اين باشد كه بسيار كسى باشد كه در واقع حكم بعدل كند ودر واقع ستم كننده باشد باعتبار اين كه أو أهليت حكم نداشته باشد پس أو در اين حكم با وجود اين كه موافق عدل وحقّ باشد گنهكار باشد وستم بر خود كرده باشد . 5275 ربّ رابح خاسر . بسا سود كنندهء زيان كنندهء . يعنى بسا كسى باشد كه سود كرده باشد وبا وجود آن زيان كرده باشد باعتبار اين كه آن كار ضرر بآخرت أو داشته باشد ، ويا باعتبار اين كه مصلحت أو در آن سود نباشد وآن باعث زيانى از براي أو باشد ، وغرض بنا بر اوّل