جمال الدين محمد الخوانساري

563

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

6990 كيف تنسى الموت وآثاره تذكّرك ؟ ! چگونه فراموش ميكنى مرگ را وآثار آن ياد مىآورد ترا ؟ ! غرض اظهار تعجب است از كسى كه فراموش كند مرگ را وتهيهء آن نگيرد وحال آنكه آثار آن همواره آشكار مىگردد وبياد أو مىآورد آن را ، مثل پى در پى مردن مردم وپديد آمدن ضعف وپيرى در خود وديگران ، ومانند اينها . 6991 كيف يصبر على مباينة الاضداد من لم تعنه الحكمة ؟ ! چگونه صبر ميكند بر دورى كردن از اضداد كسى كه يارى نكرده باشد أو را حكمت ، ممكن است كه مراد به « أضداد » أخلاق ذميمه وأفعال ناشايست باشد كه در حقيقت ضدّ ودشمن آدمي باشند ومراد اين باشد كه تا كسى حكيم نباشد و « حكمت » يعنى علم راست درست يارى أو نكرده باشد أو دورى نتواند كرد از آنها بلكه بالطبع باعتبار قواى شهويّه وغضبيه مايل باشد به آنها ، وممكن است كه مراد به « أضداد » صفات ذميمهء باشد كه أضداد يكديگر باشند واز هر دو طرف دورى بايد كرد وميانه روى كرد در آنها ، وميانه روى ميانهء آنها را عدالت مىگويند مثل بخل وإسراف وجبن وتهوّر وآنچه از اين قبيل باشد وبنا بر اين نيز مراد اينست كه تا كسى حكيم نباشد دورى از اين أضداد وميانهء روى ميانهء آنها نتواند كرد بلكه بالطبع مايل بيك طرف مىگردد . 6992 كيف يصبر عن الشّهوة من لم تعنه العصمة ؟ ! چگونه صبر ميكند از خواهش كسى كه يارى نكرده باشد أو را نگهدارى ؟ ! يعنى نگهدارى حق تعالى أو را ، يعنى تا كسى را لطف حق تعالى ونگهدارى أو أو را يارى نكند صبر از خواهشها وإعراض از آنها نتواند كرد بلكه بالطبع پيرو وفرمانبردار آنها باشد . 6993 كيف يرضى بالقضاء من لم يصدق « 1 » يقينه ؟ !

--> ( 1 ) در أقرب الموارد گفته : « صدق في الحديث ( كنصر ) صدقا ( بالفتح والكسر ) ومصدوقة وتصداقا ( بالفتح ) ضد كذب ، أو الصدق بالفتح مصدر والصدق بالكسر اسم »