جمال الدين محمد الخوانساري

556

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

النّحاس بالفضّة المموّهة . بسا گمراهيى كه زينت كرده شود بآيهء از كتاب خدا چنانكه زينت كرده مىشود درهم مس بنقرهء روكشى كرده شده يعنى نقرهء كه آن را بر روى مسى يا غير آن روكش كرده باشند مراد اينست كه بسيار از مذاهب فاسده هست كه زينت مىتوان داد هر يك از آنها را وروكش مىتوان كرد بآيهء از كتاب خدا ، يعنى آيهء را از آيات متشابههء قرآن مجيد شاهد بر آن مىتوان كرد باعتبار اين كه عبارت آن احتمال آن داشته باشد بلكه بسا باشد كه بعضي از آنها ظاهر در بعضي از آنها باشد مانند بعضي از آيات كريمه كه ظاهر در تجسم است وغرض از اين اينست كه تمسك بآيات متشابهه واستدلال به آنها بمجرّد احتمال معقول نيست بلكه در مراد از آنها بايد كه رجوع بأصحاب عصمت صلوات اللّه عليهم نمود ، وهمچنين هر گاه دليل عقلي يا شرعي قطعي بر مطلبي قائم باشد اگر آية ظاهر در خلاف آن باشد مستند بآن نمىتوان شد در ردّ حكم آن دليل قطعي بلكه بحكم آن دليل آنرا تأويل بايد كرد مانند آياتي كه اشاره شد كه ظاهر آنها تجسم است . 6970 كم من عالم فاجر وعابد جاهل ، فاتّقوا الفاجر من العلماء ، والجاهل من المتعبّدين . بسا عالمي فاجر وعابدى نادان ، پس بپرهيزيد از فاجر از علما واز جاهل از عبادت كنندگان . « فاجر » در أصل بمعنى ميل كننده است وشايع شده بمعنى فاسق ودروغگو ودر اينجا هر يك مناسب است و « وجه پرهيز نمودن از عالم فاجر » ظاهرست ، چه آن گمراهى است گمراه كننده ، و « وجه پرهيز نمودن از عابدان نادان » اينست كه هر گاه نادان باشند عقايد ديني خود را درست نكرده باشند وبا وجود درست نكردن